USD:  104 DKK:  16,5 EUR:  123 JPY:  0,931 CAD:  81,5 NOK:  12,7 GBP:  138 CHF:  105 SEK:  12,5 TWI:  165
 

Fjįrmįlaskilgreiningar

Ķ fjįrmįlageiranum er mikilvęgt aš allar upplżsingar séu réttar svo hver fjįrfestir hafi sem best tękifęri til aš hįmarka įvöxtun sķna į markašnum. Hérlendis er hópur žeirra sem fjįrfesta samsettur af öllum hópum samfélagsins. Til eru žeir sem hafa menntaš sig mikiš ķ fjįrmįlum og starfa viš veršbréfavišskipti eša fjįrfestingar og svo eru žeir sem enga formlega menntun hafa hlotiš į sviši fjįrmįla en hafa ķ gegnum tķšina tileinkaš sér vķsindin og efnast vel į veršbréfavišskiptum hvers konar. Hér aš nešan fara skilgreiningar į fjįrmįlahugtökum og reynt aš varpa sem almennasta ljósi į skżringar žeirra.

Athygli er vakin į žvķ aš žęr skilgreiningar sem hér birtast eru framleiddar af M5 og teljast varšar af höfundarréttarlögum. Öll endurbirting er hįš samkomulagi viš M5.

 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

A

A/V hlutfall, Afborgunarbréf, Affallabréf, Afgreišslugjald, Afleišusamningur, Annuitet, Aršsemi eigin fjįr, Aršur, Atvinnugreinavķsitölur, Ašalfundur,

A/V hlutfall

Žegar horft er til langs tķma ķ fjįrfestingum er A/V hlutfalliš įgęt vķsbending um įvöxtun sem vęnta mį af greiddum arši vegna hlutabréfaeignar. Kennitalan stendur fyrir hlutfalliš į milli įrlegs aršs og markašsveršs hlutabréfa. Kennitalan er męlikvarši į žaš fjįrstreymi sem viškomandi fęr fyrir hverja krónu sem fjįrfest er fyrir. Algengt er aš yngri fyrirtęki sem standa ķ miklum fjįrfestingum og uppbyggingu hafi lįgt A/V hlutfall. Hįtt A/V hlutfall getur veriš tślkaš į žį vegu aš hlutabréf viškomandi félags séu of lįgt metin og öfugt. Žaš er aš lįgt A/V hlutfall gefi vķsbendingu um aš hlutabréf séu of hįtt metin. Einnig getur hįtt A/V hlutfall veriš vķsbending um erfiša tķma hjį fyrirtęki og ef til vill sé von į lęgri aršgreišslum en įšur. Formśla A/V hlutfalls er: A/V hlutfall = aršgreišsla / markašsvirši. Į ensku nefnist A/V hlutfalliš Dividend Yield.

Afborgunarbréf

Żmsar tegundir skuldabréfa eru til og ein žeirra nefnist afborgunarbréf. Einkenni žeirrar tegundar er aš skuldabréfiš hefur upphaflegan höfušstól sem greišist til baka meš jöfnum afborgunum. Höfušstólinn fer lękkandi eftir žvķ sem į lįnstķma skuldabréfsins lķšur. Vaxtagreišslur eru hęstar fyrst en minnka sķšan jafnt og žétt į mešan greišslur höfušstóls eru alltaf jafn hįar. Į ensku nefnast afborgunarbréf Installment Bond.

Affallabréf

Skuldabréf sem selt er meš afföllum. Į ensku nefnist slķkt bréf Discount Bond.

Afgreišslugjald

Žegar veršbréfafyrirtęki kaupa eša selja bréf fyrir višskiptavini taka žau įkvešiš gjald fyrir žjónustu sķna. Žaš gjald nefnist afgreišslugjald og er oftar en ekki lįg tala sem hleypur į nokkrum hundrašköllum. Į ensku er afgreišslugjaldiš kallaš Service Charge.

Afleišusamningur

Žegar rętt er um afleišusamninga er įtt viš samning žar sem uppgjörsįkvęši byggja į žróun įkvešinna žįtta į borš viš vaxta, gengis gjaldmišla, gengi bréfa ķ tilteknu hlutafélagi, žróun įkvešinnar vķsitölu eša veršs į hrįvörum. Eins og gefur aš skilja byggir žvķ virši slķks samnings į žróun žeirra undirliggjandi žįtta sem um ręšir frį samningsdegi til uppgjörsdags.

Dęmi um afleišur eru framvirkir samningar, valréttur (kaup- og söluréttur), vaxtaskiptasamningar og stašlašir framvirkir samningar. Į ensku nefnist afleišusamningur Derivative.

Annuitet

Um er aš ręša danskt orš yfir jafngreišslur sem žó nokkuš er notaš ķ ķslensku og er gjarnan talaš um annuitetslįn sem į góšri ķslensku nefnist jafngreišslulįn. Į ensku er annuitet nefnt annuity.

Aršsemi eigin fjįr

Sżnir hvaš eigendur hagnast mikiš į rekstri fyrirtękisins eša hversu mikinn hagnaš fyrirtękiš skilar mišaš viš žaš fjįrmagn sem hluthafar hafa lagt ķ žaš. Aršsemi eigin fjįr er til dęmis hęgt aš nota til aš bera saman aršsemi eignar ķ fyrirtękinu viš śtlįnsvexti banka eša ašra fjįrfestingarkosti. Kennitalan er einnig nytsamleg viš samanburš į fyrirtękjum ķ sömu atvinnugrein. Aršsemi eigin fjįr nefnist į ensku Return on Equity. Formśla fyrir aršsemi eigin fjįr er eftirfarandi:

Aršsemi eigin fjįr = Hagnašur eftir skatta / Mešalstaša eigin fjįr.

Aršur

Stjórn félags įkvešur įrlega hversu mikinn hluta af hagnaši félagsins skuli greiša hluthöfum ķ arš. Aršur er jafnan gefinn upp ķ krónum į hlut. Hęgt er aš greiša arš ķ peningum, meš bréfum ķ félaginu sjįlfu eša meš bréfum ķ öšru félagi. Algengt er til dęmis viš samruna félaga aš hluthöfum sé greiddur aršur meš bréfum ķ sameinušu félagi. Allur gangur er į upphęšum aršgreišslna og žvķ hvernig hann er greiddur. Į ensku nefnist aršur Dividend.

Atvinnugreinavķsitölur

Félög eru flokkuš eftir svoköllušum GICS stašli frį Morgan Stanley International (MSCI) og Standard & Poor“s (S&P). GICS flokkunin samanstendur af 10 atvinnugeirum (e. sectors), 24 atvinnugreinahópum (e. industry groups), 64 atvinnugreinum (e. industries) og 139 undirgreinum (e. sub industries). Félög eru flokkuš ķ undirgrein eftir lżsingu į meginstarfsemi žeirra. Félögin geta ašeins tilheyrt einni undirgrein. Flokkun ķ atvinnugrein, atvinnugreinahóp og atvinnugeira leišir af flokkun ķ undirgrein. Viš flokkun félaga er ašalvišmiš tekjuskipting žeirra, ž.e. félög eru sett ķ žį undirgrein žar sem mestu tekjurnar ķ starfseminni myndast. Gefi tekjur ekki óyggjandi nišurstöšu er einnig litiš į hagnaš. Ķmynd félags ķ hugum markašsašila er einnig mikilvęg og tekiš er tillit til hennar ķ flokkunarferlinu. Verši nżtt félag skrįš ķ Kauphöllina Ķslands eru hlutabréf žess tekin inn ķ heildarvķsitöluna og višeigandi atvinnugreinavķsitölu į 2. višskiptadegi eftir aš bréfin eru skrįš. Komi til žess aš félag verši tekiš af skrį Kauphallarinnar hverfur žaš śr vķsitölum frį žeim tķma er žaš er afskrįš.

Ašalfundur

Hlutafélög sem skrįš eru į markaši verša aš auglżsa ašalfundi sķna meš sżnilegum hętti ķ dagblöšum eša öšrum mišlum. Į ašalfundi er fariš yfir mįl er varša félagiš og stjórnendur kynna fyrir hluthöfum stöšu mįla og žaš sem til stendur. Ašalfundur er ęšsta stofnun hvers hluthafafélags og er žar kosiš til stjórnar og tekiš į stęrri mįlum er varša félagiš.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

Į

Įhętta, Įhęttudreifing, Įhęttufjįrmunir, Įhęttufęlinn fjįrfestir, Įhęttusękinn fjįrfestir, Įrsreikningur, Įrsskżrsla, Įrįs, Įvöxtun, Įvöxtunarkrafa,

Įhętta

Žegar talaš er um įhęttu ķ višskiptum meš veršbréf er vķsaš til žess aš mögulega geti įvöxtun ekki oršiš sś sem vęnst var til. Žaš sem haft getur įhrif į įvöxtun eru til dęmis sveiflur į verši, vextir, veršbólga, taprekstur eša vanskil. Į ensku nefnist įhętta Risk.

Įhęttudreifing

Til aš dreifa įhęttu er fjįrfest ķ mörgum tegundum veršbréfa eša gjaldmišla. Meš žvķ er įhęttunni dreift žannig aš t.d. veršhrun į hlutabréfum ķ einu fyrirtęki hafi ekki afgerandi įhrif į įvöxtun veršbréfasafnsins ķ heild. Sama gildir um myntir aš ef myntsafn er vel dreift žį hefur hrun eins gjaldmišils af nokkrum ķ safninu ekki afgerandi įhrif.

Mest įhętta fylgir žvķ aš binda allt fé ķ einni tegund veršbréfa, til dęmis hlutabréfum ķ įkvešnu fyrirtęki en minni įhętta er aš dreifa safninu sem allra mest. Į ensku er įhęttudreifing nefnd Risk Diversification.

Įhęttufjįrmunir

Žęr eignir fyrirtękis eša einstaklings sem bera mikla įhęttu eru oft flokkašir sérstaklega sem įhęttufjįrmunir. Dęmi um slķkt eru hlutabréf ķ nżju og óreyndu fyrirtęki eša ašrar svipašar eignir sem eru ķ mikilli įhęttu hvaš varšar įvöxtun. Į ensku nefnist slķkt Risky Asset.

Įhęttufęlinn fjįrfestir

Žeir fjįrfestar sem foršast įhęttu meira en ašrir eru oft nefndir įhęttufęlnir fjįrfestar. Žeir sem foršast įhęttu verša aš öllu jöfnu aš sętta sig viš lęgri įvöxtun en sś sem fęst meš žvķ aš taka įhęttu. Algengt er aš žvķ eldri sem einstaklingar verša žvķ ólķklegri séu žeir til aš taka miklar įhęttur. Til dęmis er fólk į eftirlaunaaldri almennt ekki mikiš fyrir aš fjįrfesta ķ nżjum og óreyndum fyrirtękjum ķ nżjum išnaši. Į ensku er įhęttufęlinn fjįrfestir nefndur Risk Averse Investor.

Įhęttusękinn fjįrfestir

Žeir fjįrfestar sem reišubśnir eru aš taka mikla įhęttu eru nefndir įhęttusęknir fjįrfestar. Įhętta er tekin ķ von um hįa įvöxtun. Algengt er aš yngra fólk sé reišubśnara en žeir eldri til aš taka įhęttu. Einnig eru žeir sem mikiš fé hafa til fjįrfestinga oft meš hluta af eignum sķnum įhęttusömum fjįrfestingum, žar sem treyst er į aš hlutirnir gangi eftir og skili hįrri įvöxtun. Į ensku er įhęttusękinn fjįrfestir nefndur Risk Seeking Investor.

Įrsreikningur

Įrlega er tekin saman fjįrhagsleg staša félags og gefinn śt įrsreikningur sem inniheldur efnahagsreikning (yfirlit yfir eignir og skuldir félagsins ķ lok įrs) og rekstrarreikning (yfirlit yfir tekjur og gjöld į įrinu). Algengt er žó aš skrįš félög skili einnig milliuppgjörum fyrir hvern įrsfjóršung. Įrsreikningar skrįšra hlutafélaga er aš finna hjį Kauphöll Ķslands, į vefsķšu viškomandi félags og oft į atburšum į vegum félagsins eša kynningum hvers konar.

Įrsskżrsla

Į hverju įri gefa stjórnendur fyrirtękja hluthöfum félagsins skżrslu yfir heildarstöšu mįla ķ rekstrinum. Sś skżrsla nefnist įrsskżrsla. Ķ slķkum skżrslum er aš finna įvarp formanns stjórnar, framkvęmdastjóra, oft einnig fjįrmįlastjóra. Fariš er yfir reksturinn į lišnu įri, hvaša markmišum hafi veriš nįš og hverjum ekki, hvaš sé framundan ķ rekstrinum, vęntingar og horfur. Skżrslurnar eru svo oftast sendar hluthöfum og/eša afhentar į ašalfundi félagsins.

Įrįs

Į hlutabréfamarkaši er oft talaš um įrįs į fyrirtęki žegar hópur manna byrjar aš kaupa upp bréf ķ tilteknu félagi og śt spyrst sį oršrómur aš yfirtaka į félaginu sé ķ farvatninu. Viš žaš aukast višskipti meš félagiš og ķ flestum tilvikum hękkar gengi bréfa žess. Žegar hękkunin hefur įtt sér staš geta įrįsarmennirnir selt aftur bréf sķn og hagnast vel į gengishękkuninni įn žess aš yfirtaka hafi nokkurn tķma veriš ętlunin. Erlendis er hugtakiš Corporate Raiders notaš um žį sem stunda slķkar įrįsir. Ekki hefur mikiš veriš um slķkt hérlendis. Einnig eru geršar įrįsir meš sama hętti žar sem yfirtaka er raunverulegt markmiš og veršur endirinn į lįtunum.

Įvöxtun

Įvöxtun getur veriš margs konar en merkir alltaf aš viškomandi hafi haft meira śt śr višskiptunum en hann lagši ķ žau. Hafi viškomandi hins vegar fengiš minna śt śr višskiptunum en hann lagši ķ žau mį tala um neikvęša įvöxtun. Dęmi um įvöxtun er ef hlutabréf er keypt og selt aftur į hęrra verši eša aš keyptur sé gjaldeyrir og seldur aftur į hęrra verši. Aršur sem fyrirtęki greišir hluthöfum sķnum telst einnig til įvöxtunar. Enska oršiš Return er notaš um įvöxtun almennt.

Įvöxtunarkrafa

Eins og nafniš gefur til kynna er um aš ręša kröfu sem gerš til įvöxtunar į fé į įrsgrundvelli. Įvöxtunarkrafa er hvaš oftast notuš ķ samhengi viš skuldabréf og lżsir žeirri kröfu sem kaupandi skuldabréfs gerir til įvöxtunar į fé sķnu. Ef fjįrfestir į 1 milljón og bżst viš aš hśn verši oršin aš 1,5 milljónum eftir eitt įr žį er įvöxtunarkrafa hans 50%. Į ensku nefnist įvöxtunarkrafa Yield to Maturity og vķsar til žeirra įvöxtunar sem nęst žangaš til skuldabréf er į gjalddaga.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

B

Bankabréf, Breytanlegt skuldabréf, Breyting į gengi,

Bankabréf

Bankar og Sparisjóšir gefa śt skuldabréf į markaši til aš afla sér fjįr sem žeir lįna sķšan aftur śt. Slķk bréf nefnast bankabréf. Lįnstķmi bankabréfa er oftast į bilinu 3-8 įr. Enska oršiš yfir bankabréf er Bank Bond.

Breytanlegt skuldabréf

Breytanleg skuldabréf einkennast af žvķ aš žeim mį skipta fyrir tiltekinn fjölda annars konar veršbréfa, yfirleitt almennra hlutabréfa. Skiptin fara žį fram į fyrirfram įkvešnu gengi og innan tiltekins tķmabils. Į ensku er breytanlegt skuldabréf kallaš Convertible Bond.

Breyting į gengi

Oft er talaš um breytingu į gengi innan dags, viku, mįnašar o.s.frv. Til dęmis er sagt aš tiltekiš félag hafi hękkaš um 30% frį įramótum og er žį įtt viš aš gengi félagsins 30% hęrra en žaš var į įramótum. Slķk breyting er żmist męld ķ krónum į hlut eša prósentum en algeng framsetning er aš prósentur séu birtar ķ sviga fyrir aftan breytingu ķ krónum. Žegar breyting į gengi margra félaga er borin saman eru prósentur įvallt notašar. Į ensku er breyting į gengi einfaldlega kölluš change.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

E

EBITDA, Eftirmarkašur, Eigin hlutir, Eiginfjįrhlutfall, Eingreišslubréf, Einingar ķ hlutabréfasjóšum, Eiturpillur,

EBITDA

Skammstöfunin EBITDA stendur fyrir Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization eša hagnaš fyrir fjįrmagnsliši, skatta, afskrift fastafjįrmuna og višskiptavildar. Til styttingar er talan gjarnan nefnd hagnašur fyrir afskriftir. Hśn er mikiš notuš sem męlikvarši į framlegš fyrirtękja og segir til um hve miklu reksturinn er aš skila, óhįš fjįrmögnun hans og skattaumhverfi. Hęgt er aš reikna nettóframlegš meš žvķ aš deila veltu, įn söluhagnašar, upp ķ EBITDA. Skammstöfunin er borin fram „ebidda“ ķ daglegu tali.

Eftirmarkašur

Žį er įtt viš žann markaš žar sem fjįrfestar kaupa veršbréf hver af öšrum ķ staš žess aš kaupa veršbréfin beint af śtgefendum žeirra. Į ensku nefnist eftirmarkašur Secondary Market.

Eigin hlutir

Hlutafélag hérlendis getur įtt hlutabréf ķ sjįlfu sér en žó aldrei meira en 10%. Eigin hlutum fylgir ekki atkvęšisréttur į ašalfundi. Mjög misjafnt er hversu mikinn hlut félög eiga ķ sjįlfum sér.

Eiginfjįrhlutfall

Žessari kennitölu er ętlaš aš sżna fjįrhagslegan styrk fyrirtękis. Eiginfjįrhlutfall er hlutfall eigin fjįr af heildarfjįrmagni fyrirtękis. Eiginfjįrhlutfall nefnist į ensku Equity Ratio. Hlutfalliš er reiknaš śr uppgjörsgögnum į eftirfarandi hįtt:

Eiginfjįrhlutfall = Eigiš fé / Eignir.

Eingreišslubréf

Skuldabréf sem endurgreišist meš einni greišslu ķ lok lįnstķmans er nefnt eingreišslubréf. Žį er höfušstóll greiddur til baka įsamt vöxtum og vaxtavöxtum ķ einu lagi. Slķk bréf eru einnig nefnd kślubréf. Enska oršiš yfir eingreišslubréf er Bullet Bond.

Einingar ķ hlutabréfasjóšum

Hlutabréfasjóšum er skipt upp ķ svonefndar einingar en hver eining er įvķsun į hlutdeild ķ sjóšnum. Sjóširnir gefa svo śt hlutdeildarskķrteini žar sem fjöldi eininga er skrįšur. Sjóšur skuldbindur sig sķšan til žess aš greiša andvirši umręddra eininga į gjalddaga skķrteinisins. Gjalddaginn fer eftir reglum viškomandi sjóšs.

Eiturpillur

Sś ašferš stjórnar til aš verjast yfirtöku aš gera reksturinn óašlašandi ķ augum žeirra sem vilja taka žaš yfir. Žaš mį gera til dęmis meš žvķ aš breyta samžykktum félagsins sem gerir stöšu vęntanlegra yfirtökuašila erfiša ķ félaginu, kaupa eša selja eignir félagsins og gera žaš žannig ófżsilegra eša taka til einhverra annarra ašgerša ķ rekstrinum meš sama markmiši. Nefnist ašgeršin eiturpillur meš vķsun ķ aš veriš sé aš valda skaša til aš foršast yfirtökuna. Slķkar ašgeršir eru aš öllu jöfnu ekki ķ žįgu hluthafa félagsins. Ašferšin er ekki algeng hérlendis. Į ensku nefnist ašgeršin Poison Pills.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

F

Fasteignatryggt skuldabréf, Fastvaxtaskuldabréf, Fašmlag bjarnarins, Fjįrfestir, Fjįrmįlaeftirlitiš, Fjöldi višskipta, Flot, Flöggun, Forvextir, Framvirkur samningur, Fylgni,

Fasteignatryggt skuldabréf

Stęrsta lįn flestra einstaklinga er žaš lįn sem žeir taka til kaupa į hśsnęši. Nefnist slķkt lįn ķbśšarlįn og er fasteignatryggt skuldabréf. Žaš merkir aš fyrir skuldabréfinu er veš ķ fasteign, oftast ķ žvķ hśsnęši fjįrmagnaš er meš skuldabréfinu. Falli lįniš ķ vanskil getur eigandi skuldabréfsins gengiš aš vešinu (fasteigninni) og fengiš žannig fé sitt til baka. Meš žessu er įhęttan takmörkuš fyrir žann sem lįnar fé til fasteignakaupa. Fasteignatryggt skuldabréf er nefnt Mortage Bond į ensku.

Fastvaxtaskuldabréf

Ein tegund skuldabréfa er sś sem ber fasta vexti allan lķftķma skuldabréfsins. Žaš merkir ķ raun aš vaxtaprófsenta breytist ekki žótt aš vextir breytist į markaši. Ķ daglegu tali er žetta nefnt aš „žaš séu fastir vextir allan tķmann“. Hagręši sem žessu fylgir er aš óvissan um vaxtagreišslur er minni og hęgt aš sjį nokkuš vel hvaš žurfi aš borga af skuldabréfinu śt lķftķma žess. Į ensku er fastvaxtaskuldabréf Fixed Interest Bond.

Fašmlag bjarnarins

Įkvešin tegund af yfirtöku sem er vinsamleg og virkar žannig aš yfirtökuašili hefur samband viš stjórn fyrirtękis og hyggst taka yfir fyrirtękiš meš samžykki stjórnar. Slķkt form yfirtöku er mjög algengt og oftar en ekki žaš sem yfirtökuašilar vilja helst, enda er slķk yfirtaka kostnašar- og sįrsaukaminni en ašrar yfirtökur. Į ensku nefnist fašmlag bjarnarins Bear Hug.

Fjįrfestir

Sį sem fjįrfestir ķ veršbréfum eša öšru nefnist fjįrfestir en til žess hóps teljast einstaklingar, fyrirtęki, sjóšir og hiš opinbera. Algengt er aš fjįrfestar starfi saman ķ hópum og fari saman meš meirihluta ķ hlutafélögum. Į ensku er fjįrfestir Investor.

Fjįrmįlaeftirlitiš

Opinber stofnun sem fer meš eftirlit meš fjįrmįlamarkaši hérlendis. Ķ daglegu tali er Fjįrmįlaeftirlitiš nefnt FME og hefur žaš hlutverk aš gera śttektir į fyrirtękjum į hlutabréfamarkaši og gęta žess aš fariš sé aš lögum og reglum. Stofnunin hefur einnig žaš verk aš safna upplżsingum um fjįrmįlamarkaši hérlendis og gerir žaš ķ samvinnu viš Sešlabanka Ķslands. Ęšsti yfirmašur eftirlitsins er višskiptarįšherra, sem žó hefur engin dagleg afskipti af rekstrinum.

Fjöldi višskipta

Į markašsyfirlitum er oftast dįlkur sem segir til um hversu mörg višskipti hafi fariš fram meš tiltekiš félag žann daginn, vikuna, mįnuš o.s.frv. Žessi tala gefur m.a. vķsbendingu um hversu margir ašilar séu aš kaupa og selja bréf ķ tilteknu félagi, hversu mikil hreyfing sé į bréfunum og hvort žaš verš sem nś sé ķ gildi sé nęst žvķ verši sem fjįrfestar eru reišubśnir aš kaupa eša selja į. Ķ félögum meš žröngt eignarhald eru įkaflega fį višskipti og žvķ getur gengiš haldist óbreytt ķ margar vikur. Félög žar sem mikil hreyfing er į bréfum eru aftur sķfellt aš breytast ķ verši. Fjöldi višskipta segir žvķ mikla sögu. Į ensku nefnist fjöldi višskipta Trade Count.

Flot

Sį fjöldi hluta ķ hlutafélagi sem eru ķ boši į markaši hverju sinni. En hlutir ķ boši eru oftast mun fęrri en heildarhlutir ķ hlutafélagi sem eru į markaši. Žannig hafa hlutafélög mismikiš flot. Oft er stór hluti hlutafjįr ķ eigu fjįrfesta sem eiga ķ félaginu til lengri tķma, t.d. starfsmanna, hlutafélagsins sjįlfs, o.fl. Hugtakiš nefnist į ensku Float.

Flöggun

Hlutir ķ félögum į markaši skipta oft hratt um hendur. Viš hver višskipti breytist eignarhald į viškomandi félagi og viš stęrri višskipti getur eignarhald eša atkvęšisréttur breyst svo mikiš aš skylt sé aš tilkynna um žaš til Kauphallarinnar og hlutafélagsins sem um ręšir. Slķk tilkynning er nefnd flöggun. Įkvešin mörk hafa veriš dregin ķ žessu sambandi og ber aš flagga žegar eignarhlutur eša atkvęšisréttur fer yfir hvert žeirra. Mörkin liggja viš 5%, 10%, 20%, 33,33%, 50% og 66,75% hlut.

Flaggaš er žegar heildareignir viškomandi fer upp eša nišur fyrir framangreind mörk.

Forvextir

Slķkir vextir eru greiddir ķ upphafi lįnstķma og dragast žannig frį žeirri greišslu sem lįntakinn fęr greidda frį žeim sem veitir lįniš. Ķ raun mį segja aš um afföll af höfušstólnum sé aš ręša. Į ensku nefnast forvextir Discount Rate.

Framvirkur samningur

Oft er talaš um framvirka samninga ķ samhengi viš hlutabréf. Slķkur samningur er afleišusamningur sem kvešur į um skyldu samningsašila til aš kaupa eša selja tiltekna eign fyrir įkvešiš verš į fyrir fram įkvešnum uppgjörsdegi. Meš afleišusamningi er įtt viš samning sem byggir į einhverjum undirliggjandi žįttum į borš viš gengi hlutabréfa, žróun gengis į tiltekinni mynt, o.fl. Į ensku nefnist framvirkur samningur Futures.

Fylgni

Žegar finna žarf śt hvort aš samhengi sé į milli tveggja talna į borš viš gengi veršbréfa er reiknuš śt fylgni. Śtkoman er tala į bilinu -1 til 1, žar sem 0 tįknar aš fylgnin sé engin, jįkvęš tala tįknar aš tölurnar fylgist aš og neikvęš tala tįknar aš žegar önnur talan hękki, žį lękki hin talan. Ef til dęmis bréf ķ tveimur félögum hękka alltaf į sama tķma og lękka į sama tķma, žį er jįkvęš fylgni žeirra į mešal. Į ensku er fylgni kölluš Correlation.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

G

Gengi hlutabréfa, Gengi skuldabréfa, Gengisvķsitala, Gjaldeyrir, Gjaldmišill, Greiningardeild, Góšęri,

Gengi hlutabréfa

Žegar rętt er um gengi félags į markaši er įtt viš žaš verš sem bréf žess hafa gengiš kaupum og sölum į. Ef spurt er hvaš gengiš sé nśna žį er svariš žaš verš sem sķšustu višskipti voru meš bréfin į. Į ensku er gengiš einfaldlega nefnt Price en einnig er talaš um aš fį Quote sem žżšir aš fį upp gefiš verš.

Hafa ber ķ huga aš gengiš er markašsverš hverrar krónu af nafnvirši hlutabréfa. Žaš žżšir aš ef nafnverš hvers hlutar er 10 krónur og gengiš 5, žį kostar hver hlutur ķ félaginu 50 krónur.

Gengi skuldabréfa

Žegar rętt er um skuldabréf og gengi žeirra er įtt viš hlutfalliš į milli markašsveršs bréfsins og nafnveršs žess. Ef til dęmis nafnverš skuldabréfs er 100.000 og markašsverš žess er 150.000 er sagt aš gengiš sé 1,5. Mögulegt er aš selja skuldabréfiš meš afföllum į til dęmis 80.000 og žį vęri gengiš 0,8. Į ensku er gengi skuldabréfa Bond Price eša Clean Price.

Gengisvķsitala

Žegar rętt er um ķslensku krónuna er gengisvķsitalan oft nefnd samhliša. Sś vķsitala er vegiš mešaltal af gengi erlendra gjaldmišla gagnvart krónunni, ž.e.a.s. hversu margar krónur fįist fyrir hverja einingu af erlendum gjaldmišli. Žęr myntir sem mynda vķsitöluna eru myntir helstu višskiptalanda Ķslands en Sešlabankinn velur žessar myntir meš žvķ aš skoša tölur um višskipti viš śtlönd. Žegar vķsitalan hękkar er verš erlendra gjaldmišla aš hękka og žegar vķsitalan lękkar eru erlendir gjaldmišlar aš verša ódżrari, ķ krónum tališ. Hękkun vķsitölunnar merkir žvķ aš gengi krónunnar er aš lękka eša krónan aš veikjast eins og sagt er. Aš sama skapi hękkar gengi krónunnar žegar vķsitalan lękkar.

Til einföldunar mį hugsa sér dęmi žar sem ašeins um eina mynt vęri aš ręša og aš hśn vęri Bandarķkjadalur. Fyrst er gengisvķsitalan 100 stig og 1 dalur kostar 70 kr. Svo hękkar vķsitalan og 1 dalur kostar 90 krónur. Vķsitalan lękkar svo talsvert og 1 dalur kostar 50 kr.

Žegar sagt er aš krónan sé aš styrkjast gagnvart įkvešinni mynt er įtt viš aš sś mynt sé aš verša ódżrari. Sem dęmi gęti 1 dollar kostaš 50 krónur og žį rętt um aš krónan sé sterk en ef 1 dollar kostaši 150 krónur mętti segja aš krónan vęri óvenjulega veik.

Hafa ber ķ huga hvaša mynt er įtt viš žegar sagt er aš krónan sé veik eša sterk. Er žį jafnan sagt aš krónan sé veik gagnvart Bandarķkjadal. Ef enginn gjaldmišill er nefndur er jafnan įtt viš gengisvķsitöluna.

Į ensku nefnist gengisvķsitalan Exchange Rate Index.

Gjaldeyrir

Samheiti yfir erlenda gjaldmišla. Gengi 8 mynta er skrįš hjį Sešlabanka Ķslands.

Gjaldmišill

Ķ hverju landi heims er įkvešinn gjaldmišill ķ notkun. Ķ Evrópusambandinu er Evra algengasta myntin, ķ Bandarķkjunum er žaš dalur o.s.frv. Į ensku kallast gjaldmišill Currency.

Greiningardeild

Ķ flestum višskiptabönkum hérlendis og ķ sérhęfšari fjįrmįlafyrirtękjum eru starfandi greinendur sem oft mynda heila greiningardeild innan įkvešins fyrirtękis. Greinendur žessir hafa žaš hlutverk aš skoša nįiš rekstur įkvešinna fyrirtękja, samruna félaga, efnahagsmįl almennt og annaš er tengist fjįrmįlaheiminum. Ķ flestum tilvikum eru sérhęfšir greinendur sem sjį alfariš um tiltekiš sviš. Til dęmis greinandi sem fylgist meš og greinir skuldabréfamarkašinn į mešan annar greinandi sér um skrįš sjįvaraśtvegsfyrirtęki. Erlendis og į stęrri markašssvęšum er oft hópur greinenda um eitt tiltekiš félag į markaši. Į ensku nefnist greiningadeild Research.

Góšęri

Žegar vel gengur ķ hagkerfinu er slķkt nefnt góšęri. Ķ góšęri er eftirspurn ķ hagkerfinu mikil og nęga vinnu aš fį. Góšęrinu fylgja miklar framkvęmdir og višskipti. Atvinnuleysi er aš öllu jöfnu lķtiš ķ slķku įstandi. Į ensku nefnist góšęri Economic Boom
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

H

Hagnašur, Hagnašur į hlut, Hlutabréfasafn, Hlutabréfasjóšur, Hlutafjįrśtboš, Hlutafé, Hlutafélag, Hvķti riddarinn, Hęsta og lęgsta gengi, Höfušstóll, Hśsbréf,

Hagnašur

Jįkvęšur mismunur tekna og gjalda nefnist hagnašur. Žó er mikilvęgt aš skoša hagnaš ķ hlutfalli viš stęrš og umfang fyrirtękisins og hvernig reksturinn hefur veriš ķ fortķš. Til eru margs konar kennitölur til aš męla įrangur fyrirtękja žar sem horft er til fleiri žįtta en hagnašar eins og sér. Į ensku nefnist hagnašur Earnings eša Profit.

Hagnašur į hlut

Sżnir hagnaš į hvern śtistandandi hlut ķ félagi. Žessi tala er gagnleg til aš bera saman žróun milli įra eša tķmabila innan félags en sķšur viš önnur félög žar sem mjög mismunandi samsetning er į fjįrmögnun žeirra. Formślan fyrir hagnaši į hlut er: hagnašur į hlut = hagnašur eftir skatta / mešalfjöldi hluta yfir tķmabiliš. Hagnašur į hlut nefnist į ensku Earnings per Share

Hlutabréfasafn

Almennt eru fjįrfestar og ašrir sem fjįrfesta ķ hlutabréfum meš svokallaš hlutabréfasafn. Žaš er žį samansafn žeirra bréfa sem žeir eiga. Almennt er tališ aš vel dreift eignasafn sé ęskilegast žar sem slķkt safn ber minni įhęttu en ódreift safn. Į ensku nefnist hlutabréfasafn Stock Portfolio.

Hlutabréfasjóšur

Fjįrfestingasjóšur sem fjįrfestir alfariš ķ hlutabréfum nefnist hlutabréfasjóšur. Gęta žarf aš žvķ aš rugla ekki saman fjįrfestingasjóšum og svo lokušum sjóšum sem selja hlutdeild ķ sjįlfum sér til fjįrfesta. Į ensku er hlutabréfasjóšur nefndur Equity Fund.

Algengt er mešal einstaklinga aš kaupa bréf ķ lokušum sjóšum žar sem sjóširnir bjóšast meš margs konar įhęttu og aušvelt er fyrir fólk sem ekki žekkir mikiš til hlutabréfamarkašarins aš kaupa ķ žeim hlutdeild.

Hlutafjįrśtboš

Žegar fyrirtęki er skrįš į markaš ķ fyrsta sinn er sjįlfstęšur matsašili fenginn til žess aš veršmeta fyrirtękiš og fęst žannig śt įkvešiš śtbošsgengi sem er söluverš nżju hlutanna til fjįrfesta. Aš žvķ loknu įkvaršast gengi hlutanna ķ frjįlsum višskiptum į markaši. Į ensku nefnist slķkt hlutafjįrśtboš Initial Public Offering, skammstafaš IPO.

Hlutafélög sem nś žegar eru skrįš į markaš geta sótt aukiš fjįrmagn til fjįrfesta meš žvķ aš auka hlutafé og selja į markaši til fjįrfesta. Į ensku nefnist slķkt Stock Offering.

Hlutafé

Ķ hverju hlutafélagi er įkvešiš hlutafé sem er žaš fé sem eigendur félagsins hafa lagt til. Įkvešinn hluti žess fjįr er sķšan skrįšur į markaš. Gefin eru śt veršbréf sem lżsa yfir eignarhlut viškomandi ķ žessu hlutafé og nefnast hlutabréf. Nś til dags er veršbréfaeign skrįš rafręnt og geymd į rafręnum vörslureikningum fjįrfesta. Į ensku er hlutafé nefnt Stock.

Hlutafélag

Hlutafélag er sjįlfstęšur lögašili, sem merkir aš félagiš er sjįlft įbyrgt fyrir skuldbindingum sķnum og eigendur žess bera takmarkaša įbyrgš. Hluthafar eru eigendur hlutafélaga. Fari félagiš ķ žrot getur hluthafi aldrei tapaš meiru en sem nemur eign hans ķ hlutafélaginu. Skammstöfunin HF. er notuš fyrir Hlutafélög og žarf aš gęta žess aš rugla hlutafélagi ekki saman viš einkahlutafélag, sem ber skammstöfunina EHF. Breytilegt er hvert enska heitiš į hlutafélagi er eftir löndum. Til dęmis er hlutafélag nefnt Corporation ķ Bandarķkjunum en Limited Company ķ Bretlandi.

Hvķti riddarinn

Įkvešin tegund yfirtöku, eša tilraunar til yfirtöku, žar sem sitjandi stjórn fréttir af yfirtökuįformum og fęr žrišja ašila til aš koma inn ķ hluthafahópinn og hjįlpa stjórninni viš aš halda völdum ķ félaginu. Sį žrišji ašili er žį nefndur hvķti riddarinn og er hugtakiš žašan komiš. Į ensku nefnist žetta White Knight.

Hęsta og lęgsta gengi

Į markašsyfirlitum eru oft tekin fram hęsta og lęgsta gengi višskipta en žaš sżnir efri og nešri mörk veršs ķ višskiptum innan viškomandi tķmabils.

Höfušstóll

Žegar rętt er um lįn eša skuldabréf er oft talaš um höfušstól lįnsins eša skuldabréfsins. Žį er įtt viš žį upphęš skuldarinnar sem lįntakinn į eftir aš greiša, aš vöxtum undanskildum. Žannig er einnig rętt um aš greiša inn į höfušstól lįns en viš žaš lękka žęr upphęšir sem lįntakinn greišir eftir žaš. Ķ samhengi viš skuldabréf er höfušstóll žaš sama og nafnverš skuldabréfsins en auk žess žarf aš greiša vexti af skuldabréfinu og einnig veršbętur, sé žaš verštryggt. Höfušstóll er į ensku Principal.

Hśsbréf

Įkvešin tegund skuldabréfa nefnast hśsbréf en žau eru gefin śt af Byggingarsjóši rķkisins. Kaupendur fasteigna fį slķk bréf ķ skiptum fyrir fasteignavešbréf hjį Ķbśšalįnasjóši. Bréfin eru notuš sem greišsla til seljenda fasteignar. Sį sem į hśsbréf getur selt žau į veršbréfamarkaši eša įtt žau įfram. Bréfin eru gefin śt til 25 eša 40 įra og eru meš rķkisįbyrgš. Sį hįttur hefur veriš hafšur į aš draga śt į žriggja mįnaša fresti įkvešinn fjölda bréfa sem svo eru greidd śt. Hérlendis eru hśsbréf ekki gefin śt lengur en ķbśšabréf hafa tekiš viš hlutberki žeirra. Į ensku eru bréf af žessu tagi kölluš Housing Bonds.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

I

ISIN nśmer, Innherjavišskipti, Innherji, Innkallanlegt skuldabréf, Innlausn, Innra virši,

ISIN nśmer

Skammstöfunin ISIN stendur fyrir International Securities Identification Number eša alžjóšlegt einkennisnśmer hlutabréfa og er notaš til aš ašgreina mismunandi hlutabréf hvert frį öšru žó svo žau noti sama auškenni. Til dęmis getur fyrirtęki į markaši ķ Kóreu haft sama auškenni og fyrirtęki į markaši ķ Bretlandi. Hvert félag hefur žó sér ISIN nśmer og žannig mį greina į milli žeirra.

Innherjavišskipti

Ef innherji ķ hlutafélagi į višskipti meš bréf sķn er žau nefnd innherjavišskipti. Slķk višskipti eru ólögleg ef žau byggja į trśnašarupplżsingum sem ekki hafa veriš tilkynntar meš opinberum og višurkenndum hętti į žeim markaši sem félagiš er skrįš į.

Reglulega heyrast fréttir af ólöglegum innherjavišskiptum vķša um heim og mį nefna višskipti stjórnenda ķ fyrirtęki sem er komiš ķ slęma rekstrarstöšu og stefnir ķ gjaldžrot en fjįrfestar og hlutafjįreigendur vita ekki af žeim vanda. Žar geta stjórnendur selt sķn bréf og hvatt vini og kunningja til aš gera slķkt hiš sama. Svo žegar žęr upplżsingar um stöšu mįla berast ašilum į markaši getur hlutabréfaverš félagsins hruniš og fjįrfestar ķ félaginu tapaš eign sinni. Į ensku nefnast innherjavišskipti Insider Trading.

Innherji

Ķ hverju fyrirtęki er įkvešinn hópur sem hefur ašgang aš trśnašarupplżsingum vegna eignarašildar sinnar aš félaginu, setu ķ stjórn, aškomu aš rekstri eša annarra tengsla viš félagiš. Žessir ašilar eru nefndir innherjar žvķ žeir hafa undir höndum trśnašarupplżsingar sem ašrir į markašnum hafa ekki. Félög sem skrįš eru į markaš verša aš tilgreina hverjir žessir innherjar eru. Į ensku kallast innherji Insider.

Innkallanlegt skuldabréf

Įkvešin tegund skuldabréfs žar sem sį sem gefur śt bréfiš hefur rétt til žess aš innkalla skuldabréfiš fyrir lokagjalddaga žess. Sį réttur getur veriš gagnkvęmur žannig aš eigandi bréfsins hafi einnig rétt til aš krefja skuldarann um greišslu fyrir lokagjalddaga. Helstu įstęšur žessa aš śtgefandi innkallanlegs skuldabréfs vill kalla inn bréfin er ef vextir hafa lękkaš į markaši mišaš viš žį vexti sem žeir greiša af umręddu skuldabréfi. Fręšilega séš eru bréfin innkölluš žegar nśvirši greišsluflęšis er oršiš hęrra en uppgreišsluvirši bréfsins. Gefa žeir žį śt nż skuldabréf į lęgri vöxtum og spara žannig fé ķ vaxtagreišslur. Į ensku nefnist innkallanlegt skuldabréf Callable Bonds.

Innlausn

Žegar rętt er um aš innleysa skuldabréf er įtt viš endurgreišslu skuldabréfsins af hįlfu śtgefenda. Oft er talaš um innlausn ķ öšru samhengi, til dęmis žegar hlutabréf hafa hękkaš ķ verši og eigandi žess selur žau žį er sagt aš hann sé aš innleysa hagnaš. Innlausn į ensku er redemption.

Innra virši

Sżnir virši hlutabréfa félags samkvęmt efnahagsreikningi. Margir fjįrfestar telja aš bókfęrt eigiš fé sé góš vķsbending um veršmęti hlutafélags og eru žvķ reišubśnir aš kaupa eša selja hlutabréf ķ žvķ félagi į gengi sem vęri svipaš innra virši félagsins. Formśla fyrir innra virši er: innra virši = eigiš fé / hlutafé.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

Ķ

Ķbśšabréf, Ķbśšalįn,

Ķbśšabréf

Ķbśšabréf eru gefin śt af Ķbśšalįnasjóši. Bréfin eru verštryggš meš vķsitölu neysluveršs og bera fasta vexti. Rķkisįbyrgš er į bréfunum og eru žau ekki innkallanleg skuldabréf lķkt og hśsbréf voru en ķbśšabréf tóku viš af hśsbréfum.

Ķbśšalįn

Sjį nįnar upplżsingar um fasteignatryggš skuldabréf. Ķbśšalįn nefnist į ensku Mortgage Bond.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

J

Jafngreišslubréf, Jardi, Jöfnunarhlutabréf,

Jafngreišslubréf

Żmsar tegundir skuldabréfa eru til og ein žeirra nefnist jafngreišslubréf. Einkenni žeirrar tegundar er aš lįniš greišist til baka meš jöfnum greišslum. Vaxtagreišslur fara lękkandi eftir žvķ sem lķšur į lįnstķma skuldabréfsins en hluti höfušstóls af greišslunni fer hękkandi. Algengt er aš kalla slķk skuldabréf annuitetsbréf meš vķsun ķ dönsku. Į ensku nefnast jafngreišslubréf annuity.

Jardi

Jardi er slangur sem er mikiš notaš ķ hlutabréfavišskiptum og merkir einn milljarš. Tveir jardar eru žvķ tveir milljaršar. Oršiš er komiš śr ensku žar sem žaš er skrifaš Yard.

Jöfnunarhlutabréf

Žegar markašsverš hvers hlutar ķ félagi er oršinn aš óžęgilega hįrri upphęš eru gjarnan gefin śt jöfnunarhlutabréf. Žį er hverjum eignarhlut skipt nišur ķ smęrri einingar, įn žess aš eignarhlutur hvers hluthafa breytist.

Tilgangur žess aš gefa śt jöfnunarhlutabréf er oftast aš lękka verš į hverjum hlut svo minni fjįrfestar og ašrir geti keypt litlar upphęšir. Um žetta eru žó skiptar skošanir og telja sumir aš best sé aš lķtil višskipti séu meš bréfin, žar sem slķkt leiši til fęrri og betri hluthafa. Dęmi um žetta er Warren Buffet, žekktur fjįrfestir ķ Bandarķkjunum sem hefur aldrei gefiš śt jöfnunarhlutabréf ķ félaginu sķnu, Berkshire Hathaway. Nś er gengi į hverjum hlut um 91.000 dalir og žvķ ekki į hvers manns fęri aš kaupa hlut ķ félaginu.

Žegar fyrirtęki gefur śt jöfnunarhlutabréf lękkar verš bréfanna en fjöldi hluta eykst aš sama skapi. Hver hluthafi tapar žvķ ekki fé žegar gefin séu śt jöfnunarhlutabréf. Ef hluthafi į 100 hluti ķ hlutafélagi žar sem gengiš er 10 kr į hlut og félagiš gefur śt jöfnunarbréf žar sem fjöldi hluta er tvöfaldašur mun hluthafinn eiga 200 hluti ķ félaginu į genginu 5 kr į hlut. Ef félagiš greišir svo śt arš mun hann einnig breytast meš sama hętti, verša helmingi minni į hvern hlut, svo heildar aršurinn fyrir įšurnefndan hluthafa verši sį sami.

Žegar horft er į gengisžróun félags yfir langan tķma žarf aš hafa ķ huga hvort fyrirtęki hafi gefiš śt jöfnunarhlutabréf ķ fortķš. Slķkt er hęgt aš sjį meš žvķ aš skoša sögulega žróun į gengi en śtgįfa jöfnunarbréfa er aš öllu jöfnu merkt inn. Į ensku er śtgįfa jöfnunarhlutabréfa nefnd Stock Split.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

K

Kauphöll, Kaupmįttur, Kaupréttur, Kauptilboš, Kennitölur, Kreppa, Kśla, Kślubréf,

Kauphöll

Višskipti meš veršbréf fara fram ķ kauphöll. Višskiptin fara eftir įkvešnum lögum og reglum sem gefnar eru śt ķ hverju landi. Į Ķslandi starfar Kauphöll Ķslands, sem er m.a. ķ eigu banka, lķfeyrissjóša og félaga sem skrįš eru ķ kauphöllinni. Žeir sem kaupa og selja veršbréf ķ kauphöll žurfa til žess sérstakt leyfi. Veršbréfamišlarar og veršbréfafyrirtęki hafa til žess slķk leyfi hérlendis. Į ensku er kauphöll nefnd Stock Exchange.

Kaupmįttur

Žegar rętt er um kaupmįtt er įtt viš žau veršmęti sem fólk fęr fyrir peninga sķna į hverjum tķma. Ef kaupmįttur einstaklings eykst fęr hann meira fyrir mįnašarlaun sķn en įšur. Aš sama skapi er minnkandi kaupmįttur žaš žegar fólk fęr minna fyrir sama vinnuframlag en įšur. Kaupmįttaraukning er žaš sem hvaš mest eykur hag fólks og bętir velmegun. Į ensku er kaupmįttur nefndur Purchasing Power.

Kaupréttur

Kaupréttur er réttur til aš kaupa vöru, veršbréf eša gjaldeyri į fyrirfram įkvešnu verši į įkvešnum degi eša fyrir įkvešinn dag. Oft er talaš um kauprétt forstjóra og annarra yfirmanna og aš kaupaukar svonefndir felist ķ kauprétti į hlutabréfum ķ viškomandi félagi. Slķkur samningur er bindandi fyrir žann sem gefur hann śt en kaupandi hans getur vališ hvort hann nżtir réttinn eša ekki. Žannig geta stjórnendur sem hafa kauprétt į hlutabréfum ķ žvķ félagi sem žeir stjórna įkvešiš hvort žeir kaupi bréfin eša ekki. Hafi gengi félagsins hękkaš į tķmabilinu geta yfirmennirnir sem eiga kaupréttinn hagnast meš žvķ aš nżta kaupréttinn. Samningar um kauprétt geta gengiš kaupum og sölum į markaši. Į ensku nefnist kaupréttur Call Option.

Kauptilboš

Žegar fjįrfestir hyggst kaupa veršbréf leggur hann inn svonefnt kauptilboš. Žau kauptilboš sem birt eru ķ markašsyfirlitum eru hagstęšustu tilbošin hverju sinni, ž.e. hęsta verš sem fjįrfestir er reišubśinn aš greiša fyrir viškomandi hluti. Žį geta žeir sem eiga hluti ķ tilteknu félagi séš aš til sé kaupandi sem sé reišubśinn aš greiša tiltekiš verš fyrir hlutina. Hagstęšasta kauptilboš er alla jafna lęgra en hagstęšasta sölutilboš. Į ensku nefnast kauptilboš Bid eša Bid Price.

Kennitölur

Żmsir męlikvaršar eru til sem meta įrangur og stöšu fyrirtękja. Kennitölur eru slķkir męlikvaršar og byggja žęr į markašs- og uppgjörsgögnum. Kennitölum er ętlaš aš gefa vķsbendingar um fjįrhag eša aršsemi fyrirtękis. Kennitölur ķ fjįrmįlum eiga ekkert skylt viš žęr kennitölur sem Hagstofa Ķslands śthlutar til einstaklinga og fyrirtękja. Į ensku nefnist kennitala Ratio.

Kreppa

Žegar eftirspurn ķ hagkerfinu dregst verulega saman er žaš nefnt kreppa meš vķsun ķ aš eitthvaš sem venjulega er ķ slaka sé nś oršiš kreppt saman. Ķ slķku įstandi veršur oft vart viš atvinnuleysi žar sem fyrirtęki halda aš sér höndum ķ kostnaši.

Kśla

Kśla er slangur, mikiš notaš ķ hlutabréfavišskiptum og merkir ein milljón. Tvęr kślur eru žvķ tvęr milljónir o.s.frv.

Kślubréf

Sjį upplżsingar um eingreišslubréf. Kślubréf į ensku er Bullet Bond.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

L

LIBOR, Large-Cap, Laugardagstilbošiš, Lįnstķmi,

LIBOR

Skammstöfunin merkir London Interbank Offered Rate sem žżšir millibankavextir ķ London en žaš er sś vaxtaprósenta sem stęrstu alžjóšlegu bankarnir ķ London nota žegar žeir veita lįn sķn į milli. Millibankavextir eru til į öllum millibankamörkušum og bera gjarnan svipašar skammstafanir. Žannig heita vextir į millibankamarkaši ķ Reykjavķk REIBOR.

Large-Cap

Flokkur sem notašur er til aš flokka félög nišur eftir markašsvirši sķnu. Large-Cap er notaš um félög sem eru aš markašsvirši meira en 5 milljaršar bandarķkjadala.

Laugardagstilbošiš

Įkvešin tegund yfirtöku sem er fjandsamleg ž.e.a.s. gerš ķ óžökk sitjandi stjórnar félagsins. Yfirtökuašilar hafa žį samband beint viš hluthafa og reyna aš sżna fram į kosti sķna umfram žį stjórn sem fyrir er ķ félaginu. Hugtakiš laugardagstilbošiš vķsar til žess aš hluthöfum er gert sérstakt tilboš, gjarnan um helgi til aš foršast fjölmišlaathygli. Į ensku nefnist žetta Saturday Night Special.

Lįnstķmi

Lįnstķmi vķsar til žess žess hvenęr höfušstóll skuldabréfs skuli vera endurgreiddur aš fullu (lok lįnstķma). Lįnstķmi getur veriš mjög breytilegur og fer eftir forsendum skuldabréfsins. Į ensku nefnist lįnstķmi Maturity.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

M

Markašsverš, Markašsvirši, Mid-Cap, Millibankavextir, Milliuppgjör, Mišlari,

Markašsverš

Žegar rętt er um hlutabréf eša skuldabréf er oftast talaš um tiltekiš markašsverš. Markašsverš er žaš verš sem fjįrfestar į markašnum eru reišubśnir aš greiša fyrir veršbréfiš, eša selja žaš į. Markašsverš er nafnvirši veršbréfs margfaldaš meš žvķ gengi sem er į bréfinu į tilteknum tķma. Į ensku er markašsverš Market Price.

Markašsvirši

Heildarveršmęti flokks veršbréfa į borš viš öll hlutabréf ķ tilteknu fyrirtęki eša heildarveršmęti allra hlutafélaga ķ kauphöll. En lķkt og meš markašsverš er oršiš vķsun til žess sem kaupendur į markaši eru reišubśnir aš greiša fyrir safn bréfa. Nafnvirši žarf ekki aš breytast til aš markašsvirši breytist. Mikilvęgt er aš rugla ekki saman markašsverši og markašsvirši.

Enska oršiš fyrir markašsvirši er Capitalization sem oft er stytt nišur ķ „Cap“.

Mid-Cap

Flokkur sem notašur er til aš flokka félög eftir markašsvirši sķnu. Mid-Cap er notaš um félög sem eru aš markašsvirši į bilinu 1-5 milljaršar bandarķkjadala.

Millibankavextir

Žeir vextir sem gilda į markaši fyrir lįnsfé į milli bankastofnana kallast millibankavextir. Bankar lįna fé sķn į milli eša taka lįn frį Sešlabankanum į hverjum degi til misjafnlega langs tķma til aš męta skorti į lausafé. Į ensku nefnast millibankavextir Interbank Rate.

Sjį nįnar umfjöllun um LIBOR og REIBOR vexti.

Milliuppgjör

Skrįš félög į markaši skila aš öllu jöfnu af sér svonefndum įrshlutaskżrslum eša milliuppgjörum sem taka til 3 mįnaša tķmabils ķ rekstri félagsins. Žessar skżrslur eru yfirleitt žrjįr į įri. Aš įrsskżrslunni meštalinni fį fjįrfestar žvķ skżra mynd af fjįrhagslegri stöšu félagsins fjórum sinnum į įri hverju. Milliuppgjör skrįšra hlutafélaga er aš finna hjį Kauphöll Ķslands, į vefsķšu viškomandi félags og oft į atburšum į vegum félagsins eša kynningum hvers konar.

Mišlari

Į veršbréfamarkaši starfa svonefndir mišlarar sem gegna žvķ hlutverki aš kaupa og selja veršbréf fyrir višskiptavini sķna. Til aš starfa sem mišlari žarf sérstaka löggildingu, en undirbśningur fyrir löggildingarprófiš felur ķ sér eins vetrar hįskólanįm. Mišlarar taka žóknun fyrir aš koma į višskiptum og er hśn breytileg eftir žvķ hjį hvaša fyrirtęki mišlararnir starfa og eftir žvķ hvaša višskiptavinur į ķ hlut. Į ensku kallast mišlari Proxy eša Broker.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

N

Nafnverš, Nśvirši,

Nafnverš

Nafnverš, sem einnig er nefnt nafnvirši, vķsar til skrįšs viršis veršbréfa. Įšur en hlutabréfaskrįning varš rafręn var nafnverš prentaš į hlutabréfin. Ef hver hlutur er til dęmis 100 kr aš nafnvirši og gengi er nś 2, žį er markašvirši hlutarins 200 kr. Fjįrfestir getur reiknaš veršmęti sķns hlutar meš žvķ aš margfalda nafnverš hans meš gengi sķšustu višskipta. Į Ķslandi er algengast aš nafnverš hvers hlutar sé 1 króna. Į ensku er nafnverš kallaš Nominal Value.

Nśvirši

Fyrir flestum er žaš meira virši aš fį pening afhentan ķ dag en sömu upphęš eftir eitt įr. Žess vegna er erfitt aš bera saman upphęšir sem verša greiddar į mismunandi tķmum. Nśvirši nefnist žaš, žegar įvöxtunarkröfu er beitt til aš meta og bera saman greišslur ķ framtķšinni. Įvöxtunarkrafa er einfaldlega sś įvöxtun sem fjįrfestir bżst viš aš fį annars stašar.

Ef fjįrfestir getur vališ um aš fį 110 krónur ķ dag eša 120 krónur eftir eitt įr, getur hann beitt nśvirši til aš taka įkvöršun. Sé įvöxtunarkrafa hans 20% į įri er nśvirši 120 króna greišslunnar ašeins 120 / 1,2 = 100 krónur svo hann velur aš fį peninginn strax.

Nśvirši er į ensku Present Value.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

Ó

Óskrįš hlutabréf, Óskrįš hlutafélag,

Óskrįš hlutabréf

Hlutabréf ķ hlutafélagi sem ekki er skrįš į skipulegan tilbošsmarkaš į borš viš Kauphöll Ķslands. Į ensku nefnast slķk hlutabréf Over The Counter Shares.

Óskrįš hlutafélag

Hlutafélag sem ekki er skrįš į skipulegan tilbošsmarkaš į borš viš Kauphöll Ķslands. Flest hlutafélög eru óskrįš. Į ensku nefnast slķk félög Over The Counter Companies.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

P

Peningamarkašssjóšur, Peningamarkašur, Pyrrosarsigur,

Peningamarkašssjóšur

Įkvešin tegund veršbréfasjóšs žar sem eingöngu er aš finna skammtķmaveršbréf. Veršbil slķks sjóšs er lķtiš og oft enginn munur į kaup- eša sölugengi. Į ensku er slķkur sjóšur nefndur Money Market Fund.

Peningamarkašur

Veršbréf sem eru skammtķmabréf į borš viš rķkisvķxla, bankavķxla eša skammtķmaskuldabréf ganga kaupum og sölum į svonefndum peningamarkaši, sem nefnist Money Market į ensku.

Pyrrosarsigur

Viš yfirtökur į fyrirtękjum geta oft oršiš mjög hörš įtök. Dęmi eru um aš tveir ašilar berjist af hörku um tiltekiš félag og bjóši hver ķ kapp viš hinn og freysta žess aš eiga hęsta boš og nį fyrirtękinu. Sį sem sigrar slķka barįttu eftir aš hafa bošiš verš sem er tališ of hįtt mišaš viš raunverulegt veršmęti fyrirtękisins er sagšur hafa unniš Pyrrosarsigur.

Er žar vķsaš til žess aš Rrómverjar voru eitt sinn sigrašir af Pyrrosi ķ orrustunni viš Ascślum, en nįšu aš hörfa skipulega įn mikils mannfalls mešan Pyrros var illa sęršur og missti meirihluta grķsks lišs sķns. Žašan er komiš hugtakiš Pyrrosarsigur.

Ķ stuttu mįli vķsar slķkur sigur til žess aš sigur hafi nįšst ķ barįttunni en hafi į sama tķma kostaš grķšarlega mikiš og mögulega sé sį sem tapaši sterkari eftir įtökin žó sigur hafi falliš hinum ķ skaut.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

Q

Q-Hlutfall,

Q-Hlutfall

Q-hlutfall, sem er einnig nefnt V/I hlutfall, er notaš til aš bera saman markašsverš félags og bókhaldslegt veršmęti žess. Ef Q-hlutfall er lęgra en einn er markašsverš lęgra en eigiš fé žess. Markašurinn metur žį fyrirtękiš undir bókhaldslegu veršmęti. Ef hlutfalliš er hęrra en einn er markašsverš fyrirtękis hęrra en sem nemur eigin fé žess. Markašurinn er žį aš meta veršmęti fyrirtękis hęrra en sem nemur bókhaldslegu veršmęti. Formśla Q-hlutfalls er: Q-hlutfall = markašsverš / innra virši.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

R

REIBOR, Rafręn skrįning veršbréfa, Raungengi, Raunvextir, Raunįvöxtun, Rķkisskuldabréf, Rķkisvķxill,

REIBOR

Vextir į millibankamarkaši ķ Reykjavķk žar sem bankar lįna fé sķn į milli eru nefndir REIBOR, sem er skammstöfun fyrir Reykjavķk Interbank Offered Rate.

Rafręn skrįning veršbréfa

Fyrir nokkrum įrum var įkvešiš aš öll veršbréf yršu skrįš rafręnt. Hafši žaš margvķslegar framfarir ķ för meš sér. Įšur fyrr voru veršbréf ķ pappķrsformi og višskipti meš žau og önnur umsżsla įkaflega svifasein af žeim sökum. Meš rafręnni skrįningu eru gömlu pappķrsbréfin og nżśtgefin veršbréf ķ tölvum og geymd į sérstökum vörslureikningum eigenda žeirra.

Raungengi

Ķ samhengi viš gjaldmišla er oft rętt um raungengi. Žegar rętt er um raungengi ķslensku krónunnar er įtt viš gengisvķsitölu krónunnar en žar kemur fram mešalverš krónunnar ķ öšrum gjaldmišlum og bśiš er aš leišrétta mišaš viš veršbólgu ķ hverju landi. Į ensku er raungengi Real Exchange Rate.

Raunvextir

Vextir lśta sömu lögmįlum og flest annaš žegar veršbólga er annars vegar. Rętt er um nafnvexti annars vegar og raunvexti hins vegar. Hiš sķšarnefnda eru žeir vextir sem greiša žarf eftir aš veršbólga er tekin meš ķ spiliš. Til mikillar einföldunar mį segja aš ef vextir į óverštryggšu lįni eru 10% og veršbólga er 3% žį séu raunvextir ekki nema 7%. En ķ raun eru raunvextir reiknašir meš eftirfarandi formślu:

Raunvextir = ((1 + nafnvextir) / (1 + veršbólga)) - 1

Ķ dęminu aš ofan vęru žvķ raunvextir 6,79%. Ķ ljósi žess mį sjį aš žeir sem skulda óverštryggt lįn gręša į mikilli veršbólgu en žeir sem hafa lįnaš óverštryggš lįn tapa į henni. Į ensku eru raunvextir Real Rate eša Real Yield.

Raunįvöxtun

Žegar rętt er um įvöxtun er oft talaš um nafnįvöxtun og svo raunįvöxtun. Hiš sķšarnefnda er įvöxtun umfram veršbólgu. Til mikillar einföldunar mį segja aš nafnįvöxtun į įkvešnu tķmabili sé til dęmis 10% og veršbólga į tķmabilinu 3% žį er raunįvöxtun samtals 7%. En ķ raun er raunįvöxtun reiknuš meš eftirfarandi formślu:

Raunįvöxtun = ((1 + nafnįvöxtun) / (1 + veršbólga)) - 1

Ķ dęminu aš ofan vęru žvķ raunvextir 6,79%. Į ensku er raunįvöxtun Real Return.

Rķkisskuldabréf

Skuldabréf sem gefin eru śt af rķkissjóši nefnast rķkisskuldabréf. Įhętta bréfanna er nįnast engin žar sem ķslenska rķkiš er ķ įbyrgš fyrir greišslu skuldarinnar. Algengt er aš fjįrfestar séu ķ įskrift aš rķkisskuldabréfum. En eins og nefnt var ķ umfjöllun um įhęttu žį er įvöxtun ekki mikil af bréfunum vegna žess hve lķtil įhętta felst ķ žeim. Algengt er aš įhęttufęlnir fjįrfestar og eldra fólk festi fé sitt ķ rķkisskuldabréfum til aš foršast mikla įhęttu. Į ensku nefnast bréfin Treasury Bonds.

Rķkisvķxill

Rķkisvķxill er įkvešin tegund rķkisskuldabréfs sem er óverštryggt. Bréfin eru gefin śt til skamms tķma og aldrei lengur en til eins įrs. Bréfin bera forvexti og eru sś tegund sem hvaš mest er verslaš meš į peningamarkaši. Į ensku nefnast rķkisvķxlar Treasury Bills.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

S

Sala, Sešlabanki Ķslands, Skammtķmaskuldabréf, Skammtķmaveršbréf, Skilvirkur markašur, Skiptagjald, Skrįš hlutabréf, Skuldabréf, Skuldabréf meš breytilegum vöxtum, Skuldabréf meš jöfnum afborgunum, Skuldabréf meš jöfnum greišslum, Skuldabréf meš vaxtamišum, Skuldabréfasafn, Skuldabréfasjóšur, Small-Cap, Spariskķrteini rķkissjóšs, Stimpilgjald, Sķšustu višskipti, Sölugengi, Söluhagnašur, Söluréttur, Sölutrygging, Söluverš,

Sala

Sölutilboš į veršbréfamarkaši er tilboš fjįrfestis um aš selja įkvešiš magn af hlutum ķ tilteknu félagi į įkvešnu verši. Sölutilboš segir žvķ hvaš viškomandi vill fį fyrir hluti sķna. Žau sölutilboš sem birt eru į markašsyfirlitum eru svokölluš hagstęšustu sölutilboš, en žaš er lęgsta verš sem eigendur viškomandi hluta eru reišubśnir aš selja į. Sölutilboš eru almennt hęrri en kauptilboš. Į ensku nefnast sölutilboš Ask og talaš um Asking Price.

Sešlabanki Ķslands

Sešlabanki Ķslands fer meš stjórn peningamįla ķ landinu. Hann įkvaršar svonefnda stżrivexti sem hafa įhrif į kostnaš banka viš lįntökur og er ętlaš aš slį į veršbólgu. Sešlabankinn er ekki hefšbundinn banki eins og višskiptabankarnir žar sem einstaklingar eru ekki meš reikninga ķ Sešlabankanum heldur lįnastofnanir og fjįrmįlafyrirtęki. Sešlabankinn geymir gjaldeyrisforša landsins og hefur umsjón og eftirlit meš višskiptabönkunum hvaš varšar lausafjįrstöšu, bindiskyldu o.fl. Bankinn er rķkisstofnun žar sem forsętisrįšherra skipar sešlabankastjóra. Bankinn safnar einnig miklu magni upplżsinga. Į ensku nefnist bankinn Central Bank of Iceland.

Bankinn starfar eftir svonefndu veršbólgumarkmiši sem lesa mį nįnar um ķ skilgreiningum.

Skammtķmaskuldabréf

Įkvešin tegund skuldabréfa sem žarf aš greišast aš fullu innan eins įrs frį śtgįfu og bera ekki forvexti. Į ensku nefnast žau Short Term Bonds.

Skammtķmaveršbréf

Įkvešin tegund veršbréfa (skuldabréf, vķxlar eša hlutabréf) sem greiša žarf upp innan eins įrs. Į ensku nefnast žau Short Term Securities.

Skilvirkur markašur

Ķ fjįrmįlafręši er hugtakiš skilvirkur markašur žaš žegar allir fjįrfestar į markašnum hafa jafnan ašgang aš žeim upplżsingum sem ķ boši eru og allir hafa jafna getu og möguleika til aš kaupa og selja veršbréf į nįkvęmlega sama tķma. Žannig gęti gengi félags į markaši endurspeglaš allar upplżsingar sem vęru fyrirliggjandi į žeim tķma. Hins vegar er ekkert af ofangreindu mögulegt ķ raunveruleikanum og žvķ vištekin skošun aš ekki sé neitt til sem nefnist skilvirkur markašur. Į ensku er hugtakiš Efficient Market.

Skiptagjald

Žegar fjįrfestir įkvešur aš fęra sig į milli sjóša hjį veršbréfafyrirtęki eša žeim sem rekur sjóšinn er tekiš af honum įkvešiš gjald viš tilfęrsluna sem nefnist skiptigjald og er Exchange Fee į ensku.

Skrįš hlutabréf

Hlutabréf ķ hlutafélagi sem er skrįš į markaš nefnast skrįš hlutabréf. Fyrirtęki eru skrįš į skipulega tilbošsmarkaši į borš viš Kauphöll Ķslands žar sem skrįš hlutabréf žeirra geta gengiš kaupum og sölum. Andstęša skrįšra bréfa eru óskrįš bréf sem lesa mį um ķ skilgreiningum. Į ensku eru skrįš hlutabréf Stocks in a Registered Company.

Skuldabréf

Skuldabréf er skuldarvišurkenning sem greinir frį žvķ aš tekiš hafi veriš lįn fyrir įkvešna upphęš. Sį sem tekur lįniš lofar aš greiša skuldina til baka samkvęmt įkvešnum skilmįlum og greiša vexti eša annaš sem tekiš er fram ķ skuldabréfinu. Żmsar leišir eru fęrar viš aš tryggja žann sem lįnar fyrir žvķ aš sį sem fęr lįniš gangi ekki aš baki orša sinna. Hęgt er aš leggja fasteign aš veši eša tilgreina įbyrgšarmenn fyrir skuldinni. Margar tegundir skuldabréfa eru til. Į ensku nefnist skuldabréf Bond.

Skuldabréf meš breytilegum vöxtum

Įkvešin tegund skuldabréfa sem gefin eru śt meš vöxtum sem breytast ķ takt viš breytingu į öšrum žįttum. Oft eru mešalvextir Sešlabanka Ķslands notašir sem višmišunaržįttur. Į ensku er slķkt skuldabréf nefnt Floating Rate Bond.

Skuldabréf meš jöfnum afborgunum

Įkvešin tegund skuldabréfa žar sem höfušstóll bréfsins er greiddur til baka meš jöfnum afborgunum. Fer žį höfušstóll lękkandi eftir žvķ sem lķšur lįnstķma. Vaxtagreišslur eru hęstar fyrst en lękka svo meš jöfnum hętti śt lįnstķmann. Žessi tegund skuldabréfa nefnist oft afborgunarbréf. Į ensku eru skuldabréf meš jöfnum afborgunum nefnd Amortization Bond.

Skuldabréf meš jöfnum greišslum

Įkvešin tegund skuldabréfa žar sem lįn greišist til baka meš jöfnum greišslum. Greišsla af höfušstól vex eftir žvķ sem lķšur į lįnstķma en greišsla vaxta lękkar. Nefnast slķk bréf annuitetsbréf.

Sjį nįnar umfjöllun um jafngreišslubréf.

Skuldabréf meš vaxtamišum

Įkvešin tegund skuldabréfs žar sem vextir greišast reglulega yfir lįnstķma en į sķšasta gjalddaga er, auk vaxta, upphaflega lįnsfjįrhęšin endurgreidd. Afborganir ķ gegnum lįnstķmann eru žvķ eingöngu vaxtagreišslur og lokagreišslan vextir fyrir žaš tķmabil auk höfušstól lįnsins. Į ensku nefnist slķkt skuldabréf Coupon Bond.

Skuldabréfasafn

Svipar til hlutabréfasafns en gildir um skuldabréf. Fjįrfestir sem į margar tegundir skuldabréfa geymir žau ķ skuldabréfasafni sķnu og reynir aš dreifa fé sķnu meš žaš aš markmiši aš lįgmarka įhęttu en hįmarka įvöxtun. Į ensku nefnist slķkt safn skuldabréfa Bond Portfolio.

Skuldabréfasjóšur

Įkvešin tegund fjįrfestingasjóšs sem eingöngu fjįrfestir ķ skuldabréfum og nefnist Bond Fund į ensku.

Small-Cap

Flokkur sem notašur er til aš flokka félög eftir markašsvirši sķnu. Small-Cap er notaš um félög sem eru aš markašsvirši minna en 1 milljaršur bandarķkjadala.

Spariskķrteini rķkissjóšs

Įkvešin tegund skuldabréfa sem rķkissjóšur gefur śt. Lįnstķmi getur veriš 5 eša 10 og eru vextir fastir allan tķmann. Įhętta meš skuldabréfin er lķtil žar sem žau eru verštryggš og meš fasta vexti. Žessi flokkur bréfa er stęrsti skuldabréfaflokkur į markaši hérlendis. Į ensku nefnast spariskķrteini rķkissjóšs Government Bonds.

Stimpilgjald

Žegar gefin eru śt veršbréf į Ķslandi žarf aš greiša tiltekiš gjald til rķkisins og er žaš nefnt stimpilgjald sem vķsar til žess aš rķkiš žarf aš stimpla veršbréfiš til aš žaš sé löglegt.

Algengust er aš almenningur kynnist stimpilgjaldi žegar tekin eru ķbśšarlįn og greiša žarf 1% af lįnsfjįrhęšinni ķ stimpilgjald til rķkisins.

Į ensku er stimpilgjald Stamp Duty.

Sķšustu višskipti

Į markašsyfirlitum er alltaf dįlkur sem nefnist „sķšustu višskipti“ en sį dįlkur tilgreinir žaš gengi sem gilti ķ sķšustu višskiptum meš tiltekin bréf. Žannig er hęgt aš sjį snögglega hvaša verš eigandi bréfa og kaupandi žeirra sęttust į.

Sölugengi

Žaš verš sem greiša žarf fyrir hverja krónu eša einingu nafnveršs žegar veršbréf eru keypt. Ef til dęmis nafnverš hluta sem į aš kaupa er 100 og gengi er 2 žį er sölugengi žeirra 200. Į ensku er sölugengi Offer Price.

Söluhagnašur

Žegar veršbréf eša annaš er keypt į įkvešnu verši og selt į hęrra verši myndast svonefndur söluhagnašur. Hafi góšur hagnašur gefist af sölu tiltekinna veršbréfa er sagt aš įvöxtun hafi veriš mikil. Hjį fjįrfestum sem fjįrfesta til skamms tķma er markmišiš aš nį sem mestu söluhagnaši į hverjum višskiptum og er žeim sķšur annt um aršgreišslur hlutafélagsins til hluthafa, en žaš er önnur tegund įvöxtunar og nokkuš sem langtķmafjįrfestar hugsa talsvert um. Į ensku er söluhagnašur nefndur Capital Gain.

Söluréttur

Slķkur réttur getur įtt viš um żmsa hluti. Ķ fjįrmįlum gildir hann ašalelga um vörur, gjaldeyri eša veršbréf. Sölurétturinn merkir aš selja žarf umręddan hlut į tilteknum degi eša fyrir žann dag į fyrirfram įkvešnu verši. Sį sem selur er bundin til žess aš selja samninginn en sį sem kaupir getur vališ į milli žess aš ganga aš kaupa samninginn eša ekki. Samningar um sölurétt geta gengiš kaupum og sölum į markaši. Į ensku nefnist slķkur réttur Put Option.

Sölutrygging

Oft er žaš sem veršbréfafyrirtęki eša ašrir taka aš sér aš sölutryggja įkvešiš magn hlutabréfa fyrir įkvešinn tķma og į įkvešnu verši. Slķkt gera fyrirtękin meš žvķ aš selja bréfin eša kaupa žau sjįlf. Tekur žvķ fyrirtękiš į sig įhęttu fyrir žann sem į bréfin gegn žóknun. Į ensku nefnist slķk trygging Underwriting.

Söluverš

Žaš verš sem kaupenda bżšst aš kaupa tiltekiš veršbréf fyrir. Į ensku nefnist söluverš Sale Price.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

T

Tap, Tilboš, Tollgengi, Trśnašarupplżsingar,

Tap

Mismunur tekna og kostnašar nefnist tap sé mismunurinn neikvęšur. Žó er mikilvęgt aš skoša tap ķ hlutfalli viš stęrš og umfang fyrirtękisins og hvernig reksturinn hefur veriš ķ fortķš. Mörg fyrirtęki stefna beinlķnis aš žvķ aš tapa peningum ķ įkvešinn tķma į mešan veriš er aš žróa vöru sem sett veršur į markaš. Er slķkt fyrirkomulag algengt ķ nżjum fyrirtękjum og t.d. ķ lyfjažróun. Til eru margs konar kennitölur til aš męla įrangur fyrirtękja žar sem horft er til fleiri žįtta en taps eins og sér.

Tilboš

Hefšbundiš tilboš į veršbréfamarkaši er loforš sem žarf samžykki viš svo aš samningur komist į milli ašila. Tilboš geta veriš munnleg eša skrifleg. Į ensku er tilboš Offer.

Tollgengi

Žegar rętt er um inn eša śtflutning kemur tollgengi oft upp ķ umręšuna og er žį įtt viš tollgengi žeirrar myntar sem viš į hverju sinni. Virši hlutarins ķ erlendri mynt er žvķ reiknaš ķ krónur į tollgengi og tollur og skattar lagšir į vöruna mišaš viš žaš. Tollgengi er žaš gengi sem skrįš er hjį Sešlabanka Ķslands 28. hvers mįnašar eša nęsta vinnudag į eftir ef 28. er helgi- eša frķdagur. Tollgengi gildir ķ einn mįnuš ķ senn. Tollgengi er notaš viš śtreikning į innflutningi og śtflutningi. Sölugengi er notaš viš innflutning en kaupgengi viš śtflutning. Til dęmis er gengi skrįš 28. maķ žaš sem gildir sem tollgengi fyrir jśnķ mįnuš.

Trśnašarupplżsingar

Ķ stuttu mįli eru trśnašarupplżsingar allar žęr upplżsingar sem gętu haft įhrif į markašsverš veršbréfa séu žęr ašgengilegar öllum į markaši. Trśnašarupplżsingar geta varšaš śtgefenda bréfanna, veršbréfin eša önnur atriši er žeim tengjast og eru ekki enn opinber. Hins vegar teljast upplżsingar ekki lengur trśnašarupplżsingar hafi žeim veriš komiš til markašarins meš tilkynningu til kauphallar, en fyrr teljast žęr ekki opinberar. Į ensku nefnast trśnašarupplżsingar Inside Information.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

U

Upplżsingar,

Upplżsingar

Į hlutabréfamarkaši eru upplżsingar mjög mikilvęgar. Fréttir um uppgjör, afkomu, erfišleika ķ rekstri, góšan įrangur eša annaš er varšar fyrirtękiš skipta höfušmįli žegar kemur aš veršmati fjįrfesta į félaginu og žeirri įkvöršun hvort kaupa eigi bréf ķ félaginu, halda žeim eša selja. Félög ķ kauphöll eru bundin upplżsingaskyldu og ber aš tilkynna allt fyrst til kauphallar įšur en fjölmišlar eša ašrir eru lįtnir vita. Meš žvķ er leitast viš aš gera upplżsingar ašgengilegar fjįrfestum į sama tķma. Į ensku nefnast slķkar upplżsingar Information Supply.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

Ś

Śrvalsvķsitala, Śrvalsvķsitalan - Cap, Śtgefandi skuldabréfs,

Śrvalsvķsitala

Algengasta og sś vķsitalan sem hvaš oftast er nefnd er hin svonefnda Śrvalsvķsitala en hśn nefnist ICEX-15 į fagmįli eša śrvalsvķsitala ašallista. Talan 15 merkir aš vķsitalan sé sett saman śr 15 félögum. Įkvešin skilyrši eru fyrir žvķ aš félag geti veriš inn ķ vķsitölunni og er tekin įkvöršun um žaš tvisvar į įri hvaša félög fįi aš vera ķ vķsitölunni. Mešal skilyrša er aš įkvešiš veršbil sé meš bréf félagsins, aš veršmyndun sé góš og aš félagiš standi sig ķ upplżsingagjöf t.d. gefi allar fréttir sķnar śt į ensku og ķslensku svo fįtt eitt sé nefnt. Innan vķsitölunnar hafa félögin svo misjafnt vęgi eftir stęrš sinni. Vķsitalan hękkar og lękkar svo eftir žvķ hvernig verš hluta ķ žessum 15 félögum žróast.

Félög eru valin ķ Śrvalsvķsitöluna tvisvar į įri, 10. desember og 10. jśnķ, og mynda žau grunninn aš vķsitölunni ķ 6 mįnuši frį 1. janśar til 30. jśnķ og 1. jślķ til 31. desember.

Śrvalsvķsitalan - Cap

ICEX-15 Cap vķsitölunni svipar til Śrvalsvķsitölunnar (ICEX-15) og er samsett af sömu félögum og eru ķ ICEX-15 vķsitölunni hverju sinni. Hśn er frįbrugšin ICEX-15 vķsitölunni aš žvķ leyti aš vęgi félaga er skert ķ ICEX-15 cap vķsitölunni ef žaš fer upp fyrir įkvešin hįmörk ķ ICEX-15 vķsitölunni. Stęrsta félagiš ķ vķsitölunni mį ekki vega meira en 35% af henni og nęstu félög į eftir ekki meira en 20%.

Śtgefandi skuldabréfs

Sį sem lętur af hendi skuldabréf og fęr fyrir greišslu eša önnur veršmęti er skuldbundinn til aš standa skil į greišslum, vöxtum og öšru samkvęmt samkomulagi sem skilgreint er į skuldabréfinu. Į ensku er śtgefandi skuldabréfs Bond Issuer.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

V

V/H hlutfall, V/I Hlutfall, VS reikningur, Valréttur, Varin staša, Vaxtavextir, Velta, Veršbil, Veršbréf, Veršbętur, Veršbólga, Veršbólgumarkmiš, Veršbólguskot, Veršhjöšnun, Veršmyndun, Verštrygging, Vextir, Veš, Višskiptavaki, Voguš kaup, Vķkjandi skuldabréf, Vķsitala byggingakostnašar, Vķsitala fjarskipta, Vķsitala fjįrmįlažjónustu, Vķsitala heilbrigšisgeira, Vķsitala išnašar, Vķsitala launa, Vķsitala lįnskjara, Vķsitala naušsynjavara, Vķsitala neysluvara, Vķsitala neysluveršs, Vķsitala orkuvinnslu, Vķsitala sjįvarśtvegs, Vķsitala upplżsingatękni, Vķsitölur heildarafkomu, Vörslugjald, Vörslureikningur,

V/H hlutfall

Sżnir hversu mörg įr hagnašur félags vęri aš skila aftur ķgildi markašsveršs mišaš viš hagnaš sķšasta rekstrarįrs. Formśla fyrir V/H gildi er: VH gildi = Markašsverš hlutar / hagnašur į hlut. Į ensku nefnist hlutfalliš Price/Earning Ratio.

V/I Hlutfall

Sjį Q-hlutfall.

VS reikningur

Sjį umfjöllun um Vörslureikning.

Valréttur

Žegar rętt er um valrétt eša valréttarsamninga er įtt viš afleišusamning sem veitir kaupenda kaup- eša sölurétt į tiltekinni eign į fyrir fram įkvešnu verši sem nefnt er valréttargengi. Kaupin eša salan verša aš fara fram į fyrirfram įkvešnum tķma eša innan įkvešinna tķmamarka. Mótašili samningsins, śtgefandi hans, ber hins vegar allar skyldur allan žann tķma sem samningurinn er ķ gildi. Śtgefandi fęr greitt sem nemur markašsvirši valréttarins viš upphaf samningstķmans.

Valréttir eru mismunandi og er helstu tegundir amerķskir samningar žar sem hęgt er aš innleysa samninginn į öllu tķmabilinu, asķskir žar sem verš samnings byggir į mešalverši undirliggjandi eigna yfir įkvešiš tķmabil og svo evrópskir samningar žar sem einungis er hęgt aš innleysa samninginn į innlausnardegi.

Valréttur į ensku er Option.

Varin staša

Ķ nęr öllum višskiptum er įkvešin įhętta til stašar. Viš kaup į hlutabréfum er įhęttan til dęmis aš gengiš fęrist ķ óhagstęša įtt og viš gjaldeyriskaup er įhęttan til dęmis aš gengi gjaldmišilsins breytist verulega frį žeim tķma sem viškomandi skuldbindur sig ķ erlendri mynt og žangaš til aš hann kaupir myntina. Ķ žessum ašstęšum er reynt aš verja fyrir žessari įhęttu.

Algengt er aš nefna dęmi um kaupmann sem flytur inn vörur frį śtlöndum. Hann finnur vöru erlendis sem į aš kosta įkvešiš marga Bandarķkjadali. Kaupmašurinn reiknar hversu mikiš žaš sé ķ krónum og pantar vöruna og į aš greiša vöruna eftir 2 mįnuši žegar varan kemur til landsins. Ef hann vill verja sig fyrir gengissveiflum kaupir hann dalina strax į žvķ gengi sem hann reiknaši meš žegar hann pantaši og ekkert varšandi gengi mun žvķ koma honum į óvart. Ef hann hins vegar ver sig ekki gęti hann lent ķ žvķ aš eftir 2 mįnuši hafi dalurinn hękkaš verulega gagnvart krónu og varan sem hann pantaši oršin mun dżrari en upphaflega stóš til. Į ensku nefnist varin staša Hedge Position.

Vaxtavextir

Vaxtavextir nefnist žaš žegar vextir af fjįrfestingu safnast upp og bera sjįlfir vexti. Tökum sem dęmi fjįrfestingu upp į 100 krónur sem skilar 20% įvöxtun į fyrsta įrinu. Žį er eign fjįrfestisins ķ lok įrsins 120 kr. Ef nęsta įr skilar einnig 20% įvöxtun veršur eignin oršin 144 kr ķ lok žess įrs. Žar af eru fjórar krónur vaxtavextir af vöxtum fyrsta įrsins. Žannig er rętt um margföldunarįhrif vaxta og vaxtavaxta. Žvķ fyrr sem byrjaš er aš fjįrfesta žvķ meiri verša vaxtavextir til lengri tķma litiš. Į ensku nefnast vaxtavextir Compound Interest.

Velta

Velta segir til um hversu mikil višskipti hafa įtt sér staš meš tiltekin hlutabréf. Ef velta er mikil merkir žaš annaš hvort mikinn fjölda smęrri višskipta, fį višskipti meš stęrri upphęšir eša sambland af žessu tvennu. Mjög breytilegt er į milli félaga hversu mikil veltan er en gagnlegt er aš skoša veltutölur ķ samhengi viš gengi félags og sjį žannig hvenęr mikiš er aš gerast meš bréf félagsins og hvenęr ekki. Į ensku nefnist velta į hlutabréfamarkaši Volume.

Veršbil

Munur į kaup- og sölutilboši nefnist veršbil. Reglulega er talaš um žetta veršbil į hlutabréfamarkaši žvķ žaš segir til um hversu mikiš skilur aš žį sem vilja selja bréf sķn og žį sem vilja kaupa sömu bréf. Ef veršbil er žröngt ber lķtiš ķ milli og öfugt. Hęgt er aš hagnast į žvķ aš spila į veršbil hlutabréfa. Į ensku nefnist veršbil Spread.

Veršbréf

Hin fręšilega og nįkvęma skżring į veršbréfum er aš til veršbréfa teljist hvers konar framseljanleg kröfuréttindi til peningagreišslu eša ķgildis hennar, svo og framseljanleg skilrķki fyrir eignarréttindum aš öšru en fasteign eša einstökum lausafjįrmunum. Ķ daglegu tali er hins vegar oftast įtt viš hlutabréf eša skuldabréf žegar rętt er um veršbréf. Į ensku eru veršbréf Securities.

Veršbętur

Veršbętur eru sś upphęš sem bętist viš afborgun lįns vegna verštryggingar. Veršbętur bętast einnig viš höfušstól lįnsins žegar vextir eru reiknašir. Sį sem hefur lįnaš peninga meš verštryggingu fęr greiddar veršbętur frį žeim sem tók lįniš. Veršbętur eru reiknašar śt frį veršlagsžróun og er yfirleitt mišaš viš vķsitölu neysluveršs. Ef veršlag hękkar žarf sį sem tók lįniš aš greiša veršbętur sem er krónutala sem skilar žeim sem lįnaši sömu upphęš til baka mišaš viš hversu mikiš veršlag hefur hękkaš frį žvķ aš lįniš var veitt. Žannig er sį sem lįnaši tryggšur fyrir veršlagshękkunum. Hvaš žann varšar sem tók lįniš žį hefur hann hag af žvķ aš veršlag sé sem stöšugast eša veršhjöšnun verši en žannig helst greišsla hans stöšug eša lękkar. Į ensku eru veršbętur Indexation.

Veršbólga

Žegar almennt veršlag hękkar meš stöšugum hętti er talaš um aš veršbólga sé til stašar. Oršiš er vķsun ķ aš verš hękki og sé žannig eins og bólga. Andstęša veršbólgu er veršhjöšnun. Hagstofan tekur saman vķsitölu neysluveršs, sem notuš er til aš meta veršbólgu. Į ensku nefnist veršbólga Inflation.

Veršbólgumarkmiš

Sešlabankinn starfar samkvęmt svonefndu veršbólgumarkmiši en kjarninn ķ peningamįlastefnu Sešlabankans er stöšugt veršlag. Sešlabankinn stefnir aš žvķ aš veršbólga, reiknuš sem įrleg hękkun vķsitölu neysluveršs į 12 mįnušum, verši aš jafnaši sem nęst 2,5%. Fari veršbólgan upp eša nišur fyrir 1,5% frį žvķ markmiši žarf bankinn aš gera rķkisstjórninni višvart og gera grein fyrir frįvikinu og hvernig bankinn ętli aš bregšast viš og nį aftur fyrra markmiši um 2,5% veršbólgu. Reglulega birtir Sešlabankinn veršbólguspį og breytir stżrivöxtum ķ takt viš markmiš sķn. Bankinn telur żmist žörf į žvķ aš hękka, lękka eša hreyfa ekki viš stżrivöxtum og fer žaš eftir įstandinu hverju sinni. Veršbólgumarkmiš er Inflation Target į ensku.

Veršbólguskot

Veršbólguskot er skörp aukning ķ veršbólgu. Oft er spįš fyrir um veršbólguskot ef sérstaklega stórir atburšir eru vęntanlegir į tilteknum tķma eša ašrir atburšir sem vitaš er af meš fyrirvara og gętu aukiš eftirspurn ķ hagkerfinu.

Veršhjöšnun

Žegar almennt veršlag lękkar meš stöšugum hętti er talaš um aš veršhjöšnun sé til stašar. Oršiš vķsar til žess aš veršbólgan sé nś aš hjašna. Andstęša veršhjöšnunar er veršbólga, sem er mun algengari. Hagstofan tekur saman Vķsitölu neysluveršs og heldur utan um męlingar į veršbólgu. Į ensku nefnist veršhjöšnun Deflation.

Veršmyndun

Veršmyndun vķsar til žess hvernig verš į hlutabréfum myndast. Verš er tališ endurspegla vęntingar žeirra sem kaupa og selja bréf į markaši. Ef til dęmis verš į sśrįli hękkar ķ heiminum er žaš lķklegt til aš auka kostnaš įlfyrirtękja og žar meš draga śr hagnaši žeirra. Žannig er lķklegt aš verš į hlutum įlfyrirtękja lękki viš slķkar fréttir. Žannig hafa fréttir įhrif į veršmyndun hlutafélaga. Į ensku er veršmyndun Price Formation.

Verštrygging

Ķ flestum žjóšfélögum er veršbólga višvarandi vandamįl žar sem veršlag hękkar meš tķmanum. Veršbólga er męlikvarši į hękkun veršlags. Ķ slķku žjóšfélagi kosta hlutirnir alltaf meira eftir žvķ sem tķminn lķšur og pottur af mjólk kostar fleiri krónur aš įri en hann gerši ķ dag. Ķ ljósi žess gera žeir sem lįna fé žį kröfu aš žeir fįi til baka upphęš sem er svipuš aš kaupmętti žeirri sem žeir lįnušu. Til aš reikna śt žį upphęš er mišaš viš tiltekinn męlikvarša, t.d. vķsitölu neysluveršs, og uppreiknaš ķ takt viš vķsitöluna.

Sem dęmi mį nefna aš ef verštryggt lįn aš upphęš einni milljón er tekiš ķ dag til tķu įra og veršbólga reynist vera 10% į tķmabilinu žį žarf sį sem tók lįniš aš endurgreiša 1,1 milljón króna. Ekki er tekiš tillit til greišslu vaxta.

Ekki er žó um algjört tap žess sem greišir af lįninu aš ręša žvķ žegar veršbólga er til stašar į sér staš vķxlverkun launahękkana og veršlagshękkana. Laun skuldara eru žvķ hęrri ķ krónum tališ eftir 10 įr heldur en nś žegar hann tekur lįniš. Žó er misjafnt hvernig žessi vķxlverkun kemur til ķ hagkerfinu. Sumir hękka ķ launum umfram veršbólgu į mešan ašrir hękka ķ launum minna en sem nemur veršbólgu. Žannig fęrir veršbólga til veršmęti į ósanngjarnan hįtt og er mein sem hagstjórn flestra rķkja mišar aš žvķ halda nišri.

Į ensku er verštrygging Price Indexation.

Vextir

Fręšileg skilgreining vaxta er leiga sem greidd er fyrir afnot af peningum. Sį sem į peninga žarf aš hafa hag af žvķ aš lįna žį žvķ ella gęti hann notaš peningana ķ annaš žar sem žeir bęru įvöxt. Vextir mišast viš upphęš lįns og žann tķma sem lįniš er tekiš til. Oftast er talaš um vexti sem įkvena prósentu af höfušstól lįnsins. Vextir į ensku eru Interest Rate.

Veš

Žeir sem lįna fé vilja ķ flestum tilvikum hafa eitthvaš veršmęti til stašar sem žeir geta gengiš ķ fari svo aš sį sem tekur lįniš standi ekki viš skuldbindingu sķna. Til dęmis eru fasteignalįn oftast tryggš meš veši ķ hśsnęši. Komi til vanskila getur sį sem lįnaši selt hśsnęšiš og fengiš žannig fé sitt til baka. Veš er Collateral į ensku.

Višskiptavaki

Fjįrfestingabankar og ašrir ašilar į veršbréfamarkaši taka oft aš sér fyrir hlutafélög aš tryggja višskipti meš bréf og aš veršmyndun sé virk. Sama gildir um skuldabréf. Į ensku nefnist višskiptavaki Market Maker.

Voguš kaup

Žegar kaupandi fyrirtękis hefur ekki nęgt fé til kaupanna og hyggst nota fé śr rekstri félagsins til aš greiša fyrir kaupin er slķkt nefnt voguš kaup meš vķsan til žess aš reksturinn eigi aš vega upp į móti kaupunum. Slķkt setur aukin žrżsting į aš reksturinn skili góšri afkomu og veldur nokkurri įhęttu. Hins vegar getur įbati slķks oršiš góšur ef vel tekst til. Į ensku eru voguš kaup nefnd Leverage Buy-Out.

Vķkjandi skuldabréf

Samkvęmt oršanna hljóšan žį vķkur skuldabréfiš fyrir öšrum kröfum sem fyrir eru į hendur žeim sem gaf śt skuldabréfiš. Til dęmis ef fyrirtęki gefur śt vķkjandi skuldabréf og fer į hausinn njóta birgjar og ašrir forgangs viš aš fį kröfur sķnar greiddar og eigandi vķkjandi skuldabréfs žarf aš vķkja į mešan gengiš er frį öllum slķkum kröfum. Aš sama skapi eru hluthafar ķ félaginu aftar en eigendur vķkjandi skuldabréfa ķ röšinni um aš fį kröfur sķnar greiddar. Į ensku eru vķkjandi skuldabréf Subordinated Bonds.

Vķsitala byggingakostnašar

Žróun kostnašar viš aš byggja hśs kemur fram ķ vķsitölu byggingakostnašar. Gert er rįš fyrir kostnaši viš kaup į efni og tękjum viš bygginguna įsamt launakostnaši starfsmanna. Hagstofan sér um aš męla breytingar į byggingakostnaši frį einum tķma til annars og er vķsitalan reiknuš śt frį žeim breytingum.

Vķsitala fjarskipta

Hin svonefnda ICEX50PR vķsitala, eša vķsitala fjarskipta, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa aš fjarskiptatękni og samskiptum. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitala fjįrmįlažjónustu

Hin svonefnda ICEX40PR vķsitala, eša vķsitala fjįrmįlažjónustu, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa aš fjįrmįlažjónustu. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitala heilbrigšisgeira

Hin svonefnda ICEX35PR vķsitala, eša vķsitala heilbrigšisgeira, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa ķ heilbrigšisgeiranum eša viš heilbrigšismįl meš öšrum hętti. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitala išnašar

Hin svonefnda ICEX20PR vķsitala, eša vķsitala išnašar, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa viš išnaš. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitala launa

Hagstofan reiknar śt vķsitölu launa og birtir mįnašarlega. Vķsitölunni er ętlaš aš endurspegla launatekjur fólks ķ landinu og er tekiš inn ķ hana dagvinnu, yfirvinnu, nęturvinnu og annars konar kaup. Ef launavķsitala hękkar mį segja aš laun séu aš hękka ķ landinu og aš sama skapi ef vķsitalan lękkar aš žį séu laun aš lękka.

Hafa ber ķ huga aš vķsitala launa segir ekki til um kaupmįtt launa. Vķsitalan getur hękkaš en kaupmįttur minnkaš ef til dęmis veršbólga er meiri en vķsitöluhękkunin.

Vķsitala lįnskjara

Įkvešin męlikvarši į žróun veršlags. Vķsitalan er samsett śr vķsitölu framfęrslu, vķsitölu byggingakostnašar og vķsitölu launa. Vķsitala lįnskjara er helst notuš į veršbréfa- og fjįrmįlamarkaši. Į ensku er vķsitalan Credit Term Index.

Vķsitala naušsynjavara

Hin svonefnda ICEX30PR vķsitala, eša vķsitala naušsynjavara, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa aš framleišslu naušsynjavara. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitala neysluvara

Hin svonefnda ICEX25PR vķsitala, eša vķsitala neysluvara, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa viš framleišslu eša mišlun į neysluvörum. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitala neysluveršs

Algengasti męlikvarši į žróun veršlags er vķsitala neysluveršs. Mįnašarlega gerir Hagstofan könnun į yfir 800 vörutegundum og žjónustulišum ķ mismunandi verslunum og ķ mismunandi vörumerkjum ķ hverjum flokki fyrir sig. Til aš velja žį hluti sem verškannašir eru gerir hagstofan neyslukannanir reglulega mešal almennings og reynir žannig aš kanna hluti sem endurspegla hvaš best hefšbundiš neyslumynstur. Til dęmis eru žar į mešal hśsnęši, bķlar, matur, rafmagn, hiti og margs konar žjónusta. Hvert atriši hefur svo vęgi ķ vķsitölunni eftir žvķ sem neyslukannanir gefa tilefni til. Vķsitalan er svo notuš af lįnastofnunum og öšrum sem višmiš um žróun veršlags. Er žannig talaš um aš lįn sé verštryggt žegar eftirstöšvar lįnsins fylgja žróun vķsitölu neysluveršs og lįniš žannig „bundiš“ ķ vķsitöluna.

Vķsitala orkuvinnslu

Hin svonefnda ICEX10PR vķsitala, eša vķsitala orkuvinnslu, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa aš orkuišnaši. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitala sjįvarśtvegs

Hin svonefnda ICEXFISH vķsitala, eša vķsitala sjįvarśtvegs, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa aš śtgerš eša fiskvinnslu ķ landi. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitala upplżsingatękni

Hin svonefnda ICEX45PR vķsitala, eša vķsitala upplżsingatękni, tekur til félaga ķ Kauphöll Ķslands sem starfa ķ tölvubransanum eša upplżsingatękni hvers konar. Misjafnt er hversu mörg félög eru ķ vķsitölunni.

Vķsitölur heildarafkomu

Reiknašar eru svokallašar heildarafkomuvķsitölur fyrir śrvalsvķsistölu ašallista og vķsitölu ašallista ķ Kauphöll Ķslands. Vķsitölurnar taka žį tillit til aršgreišslna og eru verš undirliggjandi bréfa ķ vķsitölunni leišrétt fyrir žeim.

Vörslugjald

Žaš gjald sem vörsluašili veršbréfa tekur fyrir aš geyma slķk bréf fyrir višskiptavini. Į ensku er slķkt gjald nefnt Custody Fee.

Vörslureikningur

Reikningur hjį vörsluašila veršbréfa ķ nafni einstaklings, fyrirtękis eša annarra sem žurfa aš geyma rafręn veršbréf. Reikningurinn virkar eins og bankareikningur. Veršbréf sem keypt eru fara inn į reikninginn og žegar veršbréf eru seld eru žau tekin śt af reikningnum. Hęgt er aš fylgjast meš stöšu reikningsins ķ heimabanka.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

Y

Yfirgengi, Yfirtaka, Yfirtökunefnd, Yfirtökuskylda,

Yfirgengi

Hugtak notaš um skuldabréf og į viš žegar bréf selst į hęrra verši en nafnvirši žess aš višbęttum įföllnum vöxtum. Til dęmis ef nafnvirši bréfs er 100 kr og įfallnir vextir eru 20 kr en bréfiš selst svo į 150 kr eša genginu 1,5 er rętt um aš žaš hafi selst į yfirgengi. Slķkt gengi getur komiš til ef įvöxtunarkrafa er lęgri en nafnvextir skuldabréfsins. Į ensku er yfirgengi nefnt Premium.

Yfirtaka

Sś ašgerš žar sem fjįrfestir, hópur fjįrfesta eša fyrirtęki kaupir ašra hluthafa śt śr hlutafélagi nefnist yfirtaka. Til eru margar tegundir og śtfęrslur af yfirtökum og fer žaš eftir žvķ hvernig yfirtökuna ber aš, hverjir standi fyrir henni, o.s.frv. Į ensku nefnist yfirtaka Takeover.

Yfirtökunefnd

Sś nefnd sem fjallar um hvort yfirtökuskylda hafi myndast nefnist yfirtökunefnd en aš stofnun hennar stóšu Kauphöll Ķslands hf., Eignarhaldsfélag hlutafélaga ehf. (félag skrįšra hlutafélaga), Fjįrmįlaeftirlitiš, Eignarhaldsfélag lķfeyrissjóša um veršbréfažing ehf., Samtök banka og veršbréfafyrirtękja, Samtök fjįrfesta, Sešlabanki Ķslands, Verslunarrįš Ķslands og Višskiptarįšuneytiš. Svipuš nefnd hefur veriš starfrękt ķ Bretlandi frį įrinu 1968. Tilgangur nefndarinnar į aš vera aš efla hlutabréfamarkaš og greiša fyrir śrlausn ķ mįlum er varša yfirtökuskyldu. Nefndin tekur mįl til athugunar żmist af eigin frumkvęši, eftir įbendingar eša vegna mikillar umręšu ķ žjóšfélaginu.

Yfirtökuskylda

Samkvęmt lögum myndast yfirtökuskylda žegar hluthafi eša hann ķ samrįši eša samstarfi viš ašra rįša yfir 40% eignarhlut eša meira. Yfirtökunefnd tekur afstöšu til žess hvort slķk skylda hafi myndast eša ekki. Sé skyldan til stašar ber žeim hluthöfum sem eiga 40% eša meira aš kaupa śt žį hluthafa sem fyrir eru ķ félaginu. Įkvešiš gengi er notaš viš yfirtöku og mišast žaš oftast viš mešalverš sķšustu 5 daga sem višskipti voru meš félagiš žó žekkist aš yfirtökuverš sé hęrra en markašsgengi į žeim tķma. Gengi viš yfirtöku fer eftir ešli yfirtökunnar og öšrum įhrifažįttum.
 
A Į B E F G H I Ķ J K L M N Ó P Q R S T U Ś V Y Ž

Ž

Žinglżsing, Žóknun,

Žinglżsing

Hiš opinbera žinglżsir margs konar samningum og gjörningum en slķkt er ķ höndum sżslumanna. Žinglżsing merkir aš opinber skrįning réttinda hafi įtt sér staš og į oftast viš eignarrétt eša vešrétt. Žannig er fasteignalįnum žinglżst og vešbókarvottorši sömuleišis. Žannig er žaš stašfest af hinu opinbera hver hefur veš ķ viškomandi eign og ķ hvaša röš. Į ensku er žinglżsing Register.

Žóknun

Veršbréfamišlarar taka oftast žóknun fyrir aš koma į višskiptum og er upphęš slķkrar žóknunar breytileg eftir fyrirtękjum, umfangi višskipta, o.s.frv. Algengt er aš fast lįgmarksgjald gildi um smęrri višskipti en hlutfall, t.d. 1% af kaupverši, žegar um stęrri višskipti er aš ręša. Algengt er aš žóknun sé hlutfall af višskiptunum og fari aldrei nišur fyrir fasta krónutölu. Į ensku er žóknun Commission eša Fee.
Ofangreindar upplżsingar fela ekki ķ sér fjįrfestingarrįšgjöf eša hvatningu til višskipta. Allar fjįrfestingar fela ķ sér įhęttu og gefur söguleg įvöxtun ekki endilega vķsbendingu um framtķšarįvöxtun. M5 ber ekki įbyrgš į hugsanlegum villum, töfum į upplżsingum eša įkvöršunum sem byggšar eru į upplżsingunum.