Hvað er verðbólga?

Verðbólga er hækkun á almennu verðlagi í hagkerfinu. Ef verðbólga er 5% kostar vara sem kostaði 1.000 krónur fyrir ári að jafnaði um 1.050 krónur í dag. Verðbólga mælir því hversu hratt verðlag hækkar, ekki hversu hátt það er.

Vísitala neysluverðs

Á Íslandi er verðbólga mæld með vísitölu neysluverðs (VNV), sem Hagstofa Íslands reiknar út. Vísitalan byggist á verði dæmigerðrar körfu af vörum og þjónustu sem heimilin kaupa, svo sem mat, húsnæði og samgöngum. Verðbólga er yfirleitt gefin upp sem breyting vísitölunnar síðustu 12 mánuði.

Seðlabankinn fylgist náið með verðbólgu vegna þess að hún hefur áhrif á kaupmátt launa og verðgildi sparifjár. Bankinn starfar samkvæmt verðbólgumarkmiði og beitir stýrivöxtum til að halda verðbólgu nálægt markmiðinu til lengri tíma.

Afleiðingar verðbólgu

• Kaupmáttur: Ef laun hækka hægar en verðlag minnkar kaupmáttur heimilanna.
• Sparifé: Verðbólga rýrir verðgildi sparifjár sem ber enga vexti eða lægri vexti en nemur verðbólgu.
• Vextir: Seðlabankinn getur hækkað vexti til að draga úr eftirspurn og þar með úr verðbólgu.
• Lán og fjárfestingar: Verðbólga hefur áhrif á raunvexti og þar með á raunkostnað lána og raunávöxtun fjárfestinga.

Verðbólga á M5

Á síðunni Hagtölur má sjá nýjustu mælingu á 12 mánaða verðbólgu og graf sem sýnir þróun hennar yfir valið tímabil. Gögnin koma úr gagnatorgi Seðlabankans.

Nánari upplýsingar er að finna á vef Seðlabankans um verðbólgu og hjá Hagstofu Íslands.